٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٩٩ - زن و ولايت سياسى و قضايى آیت الله محمد مهدى آصفى

اين حقيقت ـ به صورت موجبه جزئيّهـهيچ شكى وجود ندارد؛ ولى احكام شرعى هميشه بر اساس حالات عمومى ـ نه حالات استثنايى موضعى ـ تشريع مى‌شوند.

همين نكته‌اى كه در قوه حافظه و توجّه وجود دارد در عقل تدبيرى نيز جارى مى‌شود چه تدبير بازارى، چه سياسى، چه لشكرى و چه ادارى؛ چون مرد در تدبير بازار، سياست و جنگ قوى‌تر از زن است و منشأ آن هم آفرينش خاص مرد است كه در رفتار و زندگى و موارد مهم و عمومى مرد منعكس شده است و اين موضوع با برخى از موارد استثنايى نسبت به بعضى زنان در گذشته و حال كه در سياست و جنگ به شكل گسترده‌اى حضور داشته و دارند، منافات ندارد؛ مانند شجرة الدر، ملكه تدمر، ستّ الملك پادشاه مصر، فاطمه شريفه پادشاه يمن، شاند بى بى پادشاه هند و زن هايى كه امروزه رئيس جمهور و رئيس مجلس و... هستند. تمام اين‌ها صحيح است، اما اين را هم نبايد فراموش كرد كه اين حالات استثنايى نمى‌توانند به يك قاعده تبديل شوند، قاعده همان چيزى بود كه بيان شد .

نقد اين حكم عامّ و تشكيك در آن مغالطه‌اى است كه مغالطه‌گر را از فهم درست و روشن اين مسأله دور مى‌سازد و اختلاف آشكار حضور مرد و زن در عرصه سياست و اقتصاد و امور لشكرى و كشورى، نشانه اختلاف در آفرينش اين دو جنس است و آن، بدين معنا نيست كه عقل زن كمتر از مرد است و شايستگى كمترى در كسب علم و معرفت دارد. و معناى آيه ياد شده از سوره بقره اين نيست كه اگر ـ مثلاً ـ مرد و زنى در بخشى از مسائل رياضى اختلاف داشتند، ديدگاه مرد بر زن مقدّم باشد يا ديدگاه دو زن، مساوى با ديدگاه يك مرد باشد. از اين بيانات روشن شد كه مراد از نقص عقل در اين روايات، نقصى است كه در اثر تدبير و تجربه و آگاهى در حوزه امور ادارى و اجتماعى و سياسى و جنايى پديد مى‌آيد و اين امر، نتيجه توجّه زن به بخش ديگر زندگى يعنى حفظ و حراست از نهاد خانواده است، و خداوند نيز رعايت و اهتمام به اين بخش مهم و حساس از زندگى را از زنان بيشتر از مردان خواسته است .

پژوهشى در روايت پرهيز از مشورت با زنان:

در وصاياى امير مؤمنان على (ع) به فرزندش امام حسن (ع) چنين آمده است: