فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢١١
نمىتواند باشد؛ رجحان و جوبى يا رجحان استحبابى». (٣٢)
شيخ جعفر كاشف الغطاء گفته است:
«حقيقت تحريم و كراهت و اباحه با عبادت منافات دارد؛ چون همگى مقتضى عدم رجحان فعل مىباشند و اين با حقيقت عبادت ناسازگار است. پس عبادت، بين وجوب و استحباب دَوران دارد و اگر اين دو وصف نباشد، عبادت فاسد و حرام است؛ چون داخل در تشريع مىشود كه از آن نهى شده است». (٣٣)
از اين رو فقها، اباحه يا كراهت يا حرمتى را كه در بعضى عبادات وارد شده، بر معانى ديگرى غير از معانى مصطلح حمل كردهاند؛ مثل اقلّيت ثواب، يا بر عناوين ديگرى كه با عبادت تقارن پيدا كردهاند، حمل نمودهاند؛ مثل خصوصيات زمان و مكان خاصى كه عبادت در آنها واقع مىشود، نه برخود عنوان عبادت.
محدث بحرانى مىگويد:
مراد از عبادت مكروه آن است كه عبادت در حالتى به جا آورده شود كه ثواب آن كمتر است از اين كه همان عبادت در غير آن حالت به جا آورده شود. عبادت درغير آن حالت مكروه، متصف به اصل اباحه است... توضيح اين نكته آن است كه عبادت گاهى به گونهاى است كه هيچ امر و نهيى به آن تعلق نگرفته غير از آن چه كه به اصل فعل آن تعلق گرفته بود، عبادت به اين معنا متصف به اباحه مىشود؛ مانند نماز در خانهاى دور از مسجد يا زير باران. (٣٤)
فاضل تونى گفته است:
«گاهى عبادت، به اباحه متصف مىشود؛ به اين معنا كهـاوصاف و اجزاى آن نه مرجوح است و نه راجحيتى غير از را جحيّت اصل عبادت دارد؛ مثلاً گفته
(٣٢) مدارك الاحكام، ج٦، ص٢٥٧.
(٣٣) كشف الغطاء، ج١، ص٣١٣.
(٣٤) الحدائق الناضره، ج٢، ص٤١٨.