بدون شك اين روايات مطلق بوده و شامل زن و مرد مى‌شود و تا زمانى كه ضمير مذكر و مؤنث در يك كلام جمع نشده و قرينه‌اى بر اراده مذكر وجود نداشته باشد، مذكر بودن ضماير در روايات ياد شده نمى‌تواند آنها را از اطلاق خارج كند؛ چون در بسيارى از موارد، ضمير مذكر ـ از باب تغليب ـ در اعم از زن و مرد استعمال شده است، مانند آياتى كه در ابتداى آن، عبارت (يا أيّها الذين آمنوا) قرار دارد ؛ زيرا بدون شك مراد از «الذين آمنوا» جنس زن و مرد هر دو مى‌باشد؛ بلكه حتّى گاهى واژه «رَجل» از باب تغليب در اعمّ از زن و مرد به كار مى‌رود، مانند آيات زير:

١. «ما جعل اللّه‌ لرجل من قلبين في جوفه...»؛ (٥٧)

خداوند براى هيچ كس در درونش دو قلب نيافريده است... .

٢. «... فيه رجال يحبّون أن يتطهروا...» (٥٨)؛

در آن (مسجد) مردانى هستند كه دوست دارند پاكيزه باشند.

٣. «رجال لاتلهيهم تجارة ولابيعٌ عن ذكر اللّه‌...»؛ (٥٩)

مردانى كه نه تجارت و نه معامله‌اى آنان را از ياد خدا غافل نمى‌سازد.

٤. «من المؤمنين رجال صدقوا ما عاهدوا اللّه‌ عليه...» (٦٠)؛

درميان مؤمنان مردانى هستند كه بر سر عهد خود با خدا صادقانه ايستاده‌اند... .

مردم در گفتگوهاى روز مرّه خود قطعاً به اصل اطلاق عمل مى‌كنند، اگر در يكى از نصوص، حكمى بر موضوع مطلق و بدون قيدى وارد شود و شك كنيم كه مراد واقعى گوينده از آن موضوع، اطلاق بوده يا تقييد، روش مردم در سخنان جارى ميان خودشان، عمل به اصل اطلاق است؛ البته به شرطى كه مقدّمات حكمت ـ كه در اصول ثابت شده است ـ فراهم باشد. علماى اصول، اين را اصل اطلاق مى‌نامند. اصل اطلاق يكى از

(٥٧) احزاب، آيه٤.
(٥٨) توبه، آيه ١٠٨.
(٥٩) نور، آيه ٣٧.
(٦٠) احزاب، آيه٢٣.