نمى‌كند. به عنوان نمونه غزالى در دو جا به مقايسه علم طب و علم فقه مى‌پردازد؛ درمورد نخست در پاسخ به اين سؤال كه چرا شأن فقه را همچون طب قراردادى، مى‌گويد: چنين نيست، فقه به سه جهت بر طب شرافت و برترى دارد...» (١٤).

اما سروش اين فرازهاى سخن غزالى را كه از وجوه برترى فقه حكايت دارد تغيير داده و با حذف لفظ و مفهوم شرافت و برترى و تبديل آن به تفاوت، اين گونه نقل مى‌كند:

«... علم فقه از نظر غزالى، علمى دنيوى است و در كنار علومى چون طب و نجوم مى‌نشيند؛ با اين تفاوت كه فقه اوّلاً علمى شرعى است و ثانياً همه سالكان طريق آخرت بدان محتاجند؛ بر خلاف طب كه فقط به كار بيماران مى‌آيد و ثالثاً علمى است مجاور علم طريق آخرت و متمّم و مكمّل آن». (١٥)

سروش به اين مقدار نيز بسنده نمى‌كند و از لابه لاى كلمات غزالى در تشابه فقه و طب، در آماده سازى مقدمات سلوك آخرت، جمله‌اى را مى‌يابد (١٦)كه دومين مورد از موارد مقايسه ميان اين دو دانش در كلام غزالى است ـ و آن را بدون ذكر مقدماتى كه در كلام غزالى وجود دارد، به گونه‌اى نقل مى‌كند كه گوياى برترى طب بر فقه است:

«در مطاوى كلمات غزالى نكته ديگرى هم در باب علم فقه هست كه از آن نمى‌توان گذشت، و آن اين كه وى طب را علمى مى‌داند كه بيمار حتى در تنهايى بدان محتاج است؛ يعنى حتى اگر خداوند جز يك مخلوق نيافريده باشد و او هم بيمار شود، او را از علم طب چاره نيست. اما فرق فقه با طب اين است كه آدمى اگر تنها باشد چه بسا كه مستغنى از آن باشد، لكن وى را چنان آفريده‌اند كه نمى‌تواند تنها زندگى كند». (١٧)

جالب اينجاست كه همين رويه را هم در مقاله «احياء علوم الدين» در كتاب دائرة المعارف بزرگ اسلامى پى مى‌گيرد و در مقام بيان تفاوت ميان فقه و طبّ در نگاه غزالى،

(١٤) غزالى، احياء علوم الدين، ج١، ص٢٥: «... فاعلم أنّ التسوية غير لازمة بل بينهما فرق و أنّ الفقه أشرف منه من ثلاثة أوجه، أحدها:...». خلاصه اين عبارات، در صفحات پيشين نقل شد.
(١٥) عبدالكريم سروش، قصه ارباب معرفت، ص٣٩.
(١٦) غزالى، احياء علوم الدين، ج١، ص٥٥.
(١٧) عبدالكريم سروش، قصه ارباب معرفت، ص٤١.