روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٣٨٤ - روزشمار جنگ پنجشنبه /٢٠ تیر ١٣٦٤ /٢٢ شوال ١٤٠٥ /١١ ژوئیه ١٩٨٥
نابه سامانی آن متوجه مردم مستعضف این کشور اسلامی خواهد شد.»[١]
ضمیمة گزارش٢٧٣: خلاصه شرح عملیات قدس٣
چنان که در متن آمده است، عملیات "قدس٣" به دو قسمت رفت و برگشت قابل تقسیم است؛ در این جا توضیح مختصری دربارة هرکدام داده می شود.
الف) مرحلة رفت:
با اعلام رمز، هر یک از گردان ها در محورهای خود عملیات را آغاز کردند. گردان قاسم بن الحسن(ع) طبق برنامه و طرح مانور، عملیات خود را آغاز کرد و در پایگاه سمت چپ این گردان، با فقدان نیروی دشمن روبه رو شد، اما در پایگاه های سمت راست، بر اثر درگیری سریع و غافل گیرانه، در همان لحظات اولیة درگیری چهل نفر از نیروهای عراقی اسیر شدند و در ادامة پاک سازی، یک توپ ضدهوایی و یک جیپ حامل توپ ١٠٦ منهدم گردید.
نیروهای گردان امام مهدی(عج) با استفاه از موفقیت گردان قاسم ابن الحسن(ع) توانستند از این گردان عبور کنند. با وجود سر و صداهای زیاد، دشمن متوجه حضور نیروهای خودی نشد و آنان موفق شدند خود را به مواضع دشمن و حتی سنگر قرارگاه فرماندهی گردان دشمن برساندند و با پرتاب نارنجک به داخل سنگر فرماندهی، درگیری را آغاز کنند. گردان امام مهدی(عج) موفق شد در همان دقایق اولیة درگیری، جانشین فرمانده گردان دشمن را به هلاکت برساند و علاوه بر اسیر کردن فرمانده گروهان قرارگاه، حدود سیصد نفر از نیروهای تحت امر این قرارگاه را از پا درآورد، سپس به انهدام خودروها، پمپ بنزین و انبار مهمات گردان دشمن بپردازد.
نیروهای گردان امام علی(ع) که در محور چپ عملیات، در پشت کمین های دشمن متمرکز شده بودند، با اعلام رمز عملیات، درگیری را آغاز کردند و در همان لحظات اولیه، وارد سنگرهای افراد دشمن شدند و حدود هفتاد نفر از آن ها را به اسارت درآوردند، سپس در جریان پاک سازی سنگرهای دشمن توانستند مقداری مهمات، یک دستگاه جیپ فرماندهی، حدود چهار قبضه توپ ١٠٦ و تعدادی خودرو "آیفا" ی در حال فرار را با آر.پی.چی. منهدم کنند و حدود پنجاه نفر از نیروهای دشمن را نیز به هلاکت برسانند. تلفات نیروهای گردان های عمل کننده (خودی) با توجه به اصل غافل گیری و نیز در خواب بودن نیروهای دشمن، بسیار اندک بود، به طور مثال گردان امام مهدی(عج) در شروع عملیات یک شهید و دو مجروح داشت.
از جمله عوامل مؤثر در نحوة پاک سازی را می توان غافل گیری و ناآشنایی نیروهای تازه تعویض شدة دشمن به منطقه دانست و به همین علت کاملاً گیج و ضربه پذیر بودند و از طرف دیگر، توجیه نیروهای خودی به منطقه، پیشروی خوب قبل از شروع درگیری و ... را نباید از نظر دور داشت به طوری که بدون هیچ گونه مقاومتی پاک سازی ها صورت گرفت.[٢]
بد نیست یادآوری شود که در جلسة قرارگاه خاتم الانبیا(ص) در مورخ ٢٢/٤/١٣٦٤، یکی از فرماندهان گردان عمل کنندة لشکر١٩ فجر (سپاه) گفت: «ما با غافل گیری صددرصد عمل کردیم و دشمن را در حالی که در خواب بود، کشتیم.» سپس فرمانده لشکر ١٩ فجر شیراز به همین نکته (اصل غافل گیری) اشاره کرد و افزود: «نیروهای خودی ابتدا در پشت خط مقدم دشمن درگیر شدند و سپس این خط را با جنگ سرنیزه پاشیدند ... در این عملیات، ما اول به فرماندهی گردان دشمن زدیم و سپس با دیده بان خط مقدم درگیر شدیم.»[٣]
ب: مرحلة بازگشت:
مطابق برنامة پیش بینی شده در طرح مانور مبنی بر تخلیة منطقه قبل از روشن شدن هوا، فرماندهی لشکر مطابق وضعیت خاص هر محور، دستور برگشت نیروها را به وسیلة بی سیم صادر کرد. در بازگشت، نیروهای
[١] ١٨. مأخذ ٧، صص ١٠ و ١١.
[٢] ١٩. مأخذ شماره ١ صص ١٨ تا ٢٠.
[٣] ٢٠. سند شماره ١٠٩٦ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفترچه ثبت راوی قرارگاه خاتم (محسن رخصت طلب)، ١١/٤/ تا ٢٤/٤/٦٤، صص ١٣٥ تا ١٣٨.