«فکر می کنم ایران با بهبود وجهة بین المللی خود قصد دارد راه های بیش تری را به روی خود باز کند و منابع تأمین اسلحه خود را وسیع تر نماید. مسئله این نیست که چین چه نوع سلاح هایی می تواند در اختیار ایران بگذارد بلکه مسئله مهم آن است که منبعی برای تأمین سلاح ایران باشد.»[١]

علاوه بر محافل خارجی، در داخل نیز تحلیل ها و تفسیرهایی البته در سطح محافل خاص و بولتن های دارای طبقه بندی، مطرح است؛ از جمله در یک تحلیل درباره این سفر و مقدمات آن آمده است:

«سفر آقای هاشمی رفسنجانی به چین و ژاپن از مدت ها قبل مطرح بوده است ولی برخی از مسئولین نظرشان این بود که هم زمان با این سفر باید سفر به دو کشور متمایل به بلوک شرق نیز در نظر گرفته شود که لیبی از ابتدا مشخص ولی کشور دوم مورد بحث بود. مصادف شدن سفر با قضایای لبنان و هواپیماربایی، سوریه را به عنوان کشور دوم مشخص کرد. در آستانة سفر آقای هاشمی به لیبی، "تریکی" دبیرکمیتة امورخارجة لیبی به طور غیرمنتظره ای به بغداد سفر می کند. به دنبال این مسئله، در ارتباط با برنامة سفر رسمی از قبل اعلام شدة آقای رفسنجانی به لیبی و یا قطع آن، بین بعضی از مسئولین اختلاف نظر به وجود می آید تا آن جا که ظاهراً این مسئله برای کسب تکلیف با امام در میان گذارده می شود (از نظر ایشان اطلاعی در دست نیست) ولی به هر صورت با این دلیل که در صورت قطع سفر به لیبی و بازتاب های جهانی آن، احتمال سوق دادن لیبی به طرف عراق بیش تر می شود، خللی در برنامة سفر به لیبی به وجود نمی آید. از سوی دیگر، سفر تریکی به بغداد موفق نبود و طارق عزیز در هنگام استقبال از او، برخورد تند و اهانت آمیزی نسبت به سیاست آقای قذافی مخصوصاً در مورد جنگ ایران و عراق می کند. این برخورد تأثیر به سزایی در موفقیت و پربار بودن سفر آقای رفسنجانی به لیبی داشته و در نهایت به انتشار بیانیة مهم مشترکی از سوی ایران و لیبی و قطع رابطه لیبی و بغداد منجر شد. قذافی در جواب این که "چرا تریکی را به عراق فرستادید؟" متقابلاً اظهار می دارد که شما به چه علت سعودالفیصل وزیر امورخارجة عربستان را به ایران فرا خواندید؟»[٢]

١٤٤

در آستانة سفر آقای هاشمی رفسنجانی به ژاپن، سخن گوی رسمی وزارت خارجة ژاپن امروز گفت: «ژاپن به ایران اسلحه نمی فروشد و به هنگام سفر آقای هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس ایران به ژاپن در هفتة آینده، موضع خود را در قبال جنگ ایران و عراق به طور کامل تشریح خواهد کرد.» وی به خبرنگاران خارجی گفت: «ما هنوز دستور کار برای مذاکرات رفسنجانی با رهبران ژاپن را تکمیل نکرده ایم.» اما افزود: «مسئلة جنگ احتمالاً در مذاکرات مطرح خواهد شد و ما در آن زمان موضع خود را به طور کامل تشریح خواهیم

[١] ٣٣. مأخذ ٢٣، صص ٣٧ و ٣٨، رادیو بی.بی.سی.

[٢] ٣٤. واحد سیاسی دفتر تبلیغات حوزة علمیة قم، نشریه "گزارش"، شمارة ٤ (١٥/٤/١٣٦٤)، ص ١٨.