امسال روز جهانی قدس در حالی برگزار شد که جمهوری اسلامی ایران در سطوح مختلف منطقه و نظام بین المللی با فشارهای شدید سیاسی مواجه است تا به صلحی بدون احقاق حقوق مورد نظر ایران تن دهد. در داخل هم برخی گروه های ذی نفوذ، فشار و متخاصم نیز که در مورد جنگ عملاً هم سو با جریان اول رفتار می کنند، می کوشند در همین جهت افکار عمومی را تحت تأثیر قرار دهند و چنانچه موفق شوند، اراده جنگی را در عموم تضعیف کنند؛ فی المثل پخش اعلامیه به وسیله چریک های فدایی خلق اکثریت[٢] و یا گفت وگوی تلفنی مهندس بازرگان با خبرنگار نشریه "کریستین ساینس مانیتور" که در ٢١/٣/١٣٦٤ از رادیو امریکا پخش شد و مواضع صلح خواهانه وی را اعلام کرد.[٣]

به موازات شدت یافتن این فشارها، به خصوص بعد از عملیات بدر، فشارهای نظامی وسیع و متنوع عراق، همچون جنگ شهرها، حمله به کشتی های تجاری و حمله به خارک، استفاده از سلاح های شیمیایی بدون هراس از ممنوعیت آن و محکومیت در مجامع و نظام بین المللی، ابعاد گسترده تری به خود گرفته است. در این حال، کمک های تسلیحاتی قدرت های بزرگ به این کشور نیز هر روز وسعت بیش تری می یابد.

آقای هاشمی رفسنجانی در واکنشی، در دیدار با گروهی از رزمندگان (در تاریخ ١٤/٢/١٣٦٤) به این فشارهای سیاسی نظامی اشاره کرد و گفت: «امروز یک فشار همگانی از طرف دشمنان اسلام و یک تهاجم وسیع آغاز شده تا با هماهنگ کردن امکانات خود، صدام را نجات دهند. این مقدار فشار در تاریخ جنگ بی سابقه است. این فشارها از لحاظ نظامی نیست بلکه بیش تر از لحاظ سیاسی است. از لحاظ نظامی همین شرارت های حمله به شهرها و تهدید خطوط هوایی غیرنظامی بود که معلوم شد که کارساز نیست و اثر معکوس دارد؛ اکنون تهدیدها و تلاش های پی گیر سیاسی، پشتوانه تهدیدها و شرارت های نظامی است تا نگذارند جنگ به نتیجه خود برسد.»[٤]

وی در تاریخ ١٧/٣/١٣٦٤ نیز در خصوص جریانات محارب و مخالف جنگ موضع گیری کرد: «دشمنان ما انصافاً خیلی شرور و خبیث هستند. آن ها پس از یأس و سرخوردگی از ترور، تبدیل به ستون پنجم صدام شده اند.» آقای هاشمی همچنین به واکنش دلیرانه مردم در مقابل تهاجم هوایی و موشکی عراق که در نیمه شب ها جهت ایجاد رعب و وحشت و تحریکات عصبی در مردم انجام می شود، اشاره کرد و گفت: «ان شاء الله هفته آینده در روز قدس خواهیم دید که مردم ان شاءالله خواهند آمد که به دشمنان نشان بدهند که این ترفند ها و این کارهایی که می کنند، این ها بر یک جامعه توحیدی و انقلابی مسلمان نمی تواند تأثیر شکننده داشته باشد. این ملت خود را برای تحمل مشکلات آماده کرده است. ما این روزها مهم ترین حملات مردم را در مشکل ترین شرایط می بینیم؛ یعنی وقتی که خطر بمباران هوایی بیش تر می شود، مردم بیش تر به هیجان می آیند و حضور بیش تری را در انقلاب عرضه می کنند. این آزمایش (حضور در راه پیمایی روز جهانی قدس) هم، برای دنیا پرارزش است که یک بار دیگر بفهمد که در ایران چه خبر است و هم برای خود ما با ارزش است که ما بفهمیم ملت مان در صحنه هست و پشتوانه بسیار خوبی است برای رزمندگان ما که بدانند تنها نیستند و این ملت عظیم همراه آن ها تا همه جا با آن ها ایستاده است.»[٥]

به این ترتیب مراسم روز قدس، آزمونی برای سنجش وجود و تداوم اراده جنگی مردم، قرار داده شد که برخی مطبوعات آن را به نوعی رفراندوم درباره جنگ تعبیر کردند؛ از جمله روزنامه اطلاعات به همین مناسبت مصاحبه ای با آقای "خامنه ای" رئیس جمهور و رئیس شورای عالی دفاع ترتیب داد و نظر ایشان را در این باره جویا شد که ایشان پاسخ داد: «این بسیار دعوت خوبی بود، زیرا که به مردم فرصت خواهد داد که حرف دل را در باب مسئله ای که این همه در دنیا محل بحث و جدال است، با عمل آشکار

[١] ٥١. محمدحسین جمشیدی، "جنگ شهرها"، تاریخ جنگ، فصل نامه مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، شماره ١١، بهار ١٣٧٥، صص ٤٤ تا ٥٩.

[٢] ٥٢. سند شماره ١٤١٨٨٨: اسناد سیاسی، ٧/٣/١٣٦٤، ص٢١.

[٣] ٥٣. خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه "گزارش های ویژه" شماره ٨٤، (٢٢/٣/١٣٦٤)، ص٢٠.

[٤] ٥٤. دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه نشریه "رویدادها و تحلیل"، نشریه شماره٨، ١٦/٣/١٣٦٤، ص٨.

[٥] ٥٥. روزنامه اطلاعات، ١٨/٣/١٣٦٤، ص٣.