آقای هاشمی رفسنجانی - که بعد از امام، در عمل، شخصیت اصلی جمهوری اسلامی در سیاست خارجی و فرماندهی عالی جنگ محسوب می شود - امروز در مصاحبه با تلویزیون ژاپن آخرین مواضع ایران را در برخی زمینه های سیاست خارجی و نیز دربارة جنگ تشریح کرد. مهم ترین اظهارات وی در مورد اکتفای ایران به محاکمه صدام به عنوان متجاوز بود و این که "نتیجه محکمه هرچه باشد، ما می پذیریم".

در این گفت وگو خبرنگار تلویزیون ژاپن با اشاره به بهبود روابط ایران و اتحاد جماهیر شوروی و نیز تعویق تشکیل کمیته مشترک برای همکاری های اقتصادی که دلالت بر وجود اختلاف نظرهای بین دو کشور دارد، پرسشی را با توجه به عواملی که مانع بهبود روابط است، مطرح کرد. آقای رفسنجانی عدم تمایل ایران در تیره شدن روابط بین دو کشور را با توجه به داشتن همسایه ای نیرومند، هزاران کیلومتر منافع مشترک، رودخانه های مشترک، سد مشترک، احداث نیروگاه و کارخانه، طرق مواصلاتی و مبادلات تجاری و فنی، متذکر شد و موارد اختلافی بین ایران و شوروی را چنین برشمرد: حضور نظامی شوروی در افغانستان، حمایت شوروی از عراق و ارسال تسلیحات پیشرفته چون "میگ٢٥" به این کشور و نیز حمایت از حزب توده. وی افزود: «این مسئله آخری [حزب توده] با توجه به عدم اجازه دخالت کشورهای خارجی در ایران و با دست گیری آن ها و انحلال این حزب و محاکمه آن ها حل شد ولی دو مورد قبلی (افغانستان و عراق) حل نشده است که البته نمی تواند مانع بهبود روابط دو کشور باشد و لذا جهت بهتر شدن روابط مان تلاش می کنیم.»[١]

آقای هاشمی در پاسخ به این پرسش خبرنگار که عراق تهدید کرده است تا زمان پذیرش صلح کامل توسط ایران به حملات علیه شهرها ادامه دهد، گفت: «فکر می کنم حل اساسی جنگ در جبهه زمینی است و در مورد مقابله به مثل به لحاظ انسانی و اسلامی محدودیت داریم و این موجب می شود تا در جبهه سرعت عمل بیش تری به خرج دهیم و در صورت عادی بودن وضعیت، صبر می کنیم تا این که زمینه یک انقلاب در عراق فراهم شود و آن موقع جهت نجات عراق حمله می کنیم.»[٢]

وی سپس دربارة میزان خسارات به جزیره خارک و مجتمع پتروشیمی ایران و ژاپن گفت: «خسارات چندانی وجود نداشته است و این جزیره با همان ظرفیت بالایی که داشته الآن هم آماده صدور نفت هست ولی ما نیاز به آن ظرفیت بالا نداریم، از طرف دیگر، دفاع ما در آن جا قوی است و صدماتی هم که به مجتمع پتروشیمی وارد شده است غیرقابل جبران نبوده است.»[٣]

در مورد قراردادهای عراق با ترکیه و عربستان جهت ایجاد خطوط جدید انتقال نفت که عراق را قادر می سازد در چند سال آینده بیش از سه میلیون بشکه نفت در روز صادر کند و

[١] ١٥. روزنامه کیهان، ٢٦/٣/١٣٦٤.

[٢] ١٦. همان.

[٣] ١٧. همان.