و مسئله دست رسی غرب به آن ها با در نظر گرفتن موقعیت این کشورها به عنوان تولیدکنندگان نفت، به طور مشروح مورد بحث قرار گرفت. در مورد مسئله جانشینی در ایران (آلترناتیو) بعد از مرگ آیت الله خمینی، کنفرانس عقیده داشت که با وجود مدارک موجود دال بر کم شدن محبوبیت رژیم به خاطر ادامه جنگ و وجود نارضایتی در داخل و خارج کشور، رژیم قادر خواهد بود که به حیات خود ادامه دهد، زیرا اقداماتی نظیر تشکیل مجلس خبرگان و نوشتن وصیت نامة آیت الله خمینی و تسلیم آن به مجلس، هم اکنون در دست انجام است.

مسئله ادامة روابط تجاری با ایران مورد تأکید خاص کنفرانس قرار گرفت. با توجه به اهمیت استراتژیک و امکانات تجاری ناحیه، بعضی از سخن ران ها معتقد بودند که نه تنها ارتباط موجود با ایران می باید ادامه یابد، بلکه ارتباطاتی از این قبیل می بایست توسعه یابد، به این دلیل که تنها راه موجود برای اعمال نفوذ در تحولات طول جنگ و بعد از آن است. چند تن دیگر از سخن ران ها به اعمال یک سیاست تحریم کامل که باعث کشیدن طرفین جنگ به پای میز مذاکره خواهد شد، معتقد بودند.

نظر دیگری که عنوان شد این بود که با کم شدن نفوذ سیاسی امریکا در ایران بعد از انقلاب، نفوذ سیاسی انگلیس در ناحیه اوج گرفته است.

یکی از مسائل عمدة مطرح شده در کنفرانس، تعبیر اتحاد جماهیر شوروی از حوادث و تحولات خاورمیانه بود. شرکت کنندگان به طور کلی به این نتیجه رسیدند که تنها کشوری که از ادامة جنگ کنونی و یا هرگونه بحران طولانی دیگری بهره خواهد برد، شوروی خواهد بود، به همین جهت حداکثر کوشش در راه برقراری صلح بین ایران و عراق باید اعمال شود.

سیاست پشتیبانی امریکا از اسرائیل و نتایجی که چنین سیاستی درآن ناحیه خواهد داشت مورد انتقاد قرار گرفت. یک چنین سیاستی احتمالاً منجر به دل سردی اعراب خواهد شد. یکی از سخن رانان اظهار داشت که چنین سیاستی باعث شکست تلاش هایی خواهد بود که برای پایان دادن به جنگ در خلیج فارس صورت می گیرد.

ظاهراً کنفرانس در مورد این عقیده به توافق رسید که جنگ میان ایران و عراق باعث تقویت رژیم عراق شده است به نحوی که جمعیت شیعة عراق هم که امید روحانیون ایران بودند، اکنون رژیم حاضر در عراق را به حکومت ملاها ترجیح می دهند.»[١]

٣٢٩

امروز امام خمینی دو مسئله مهم نظام و کشور را به صراحت و تأکید مورد بحث قرار داد: مسئله اول در مورد حفاظت شخصیت ها و نوع زندگی آنان بود که تبدیل حفاظت به تشریفات و رشد تجمل گرایی، از میان رفتن ساده زیستی و در پی آن، بدبینی مردم و در نتیجه تضعیف نظام می تواند نگران کننده باشد. مسئله دوم، تبعات تغییر مسئولیت آقای

[١] ١٦. واحد مرکزی خبر صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، بولتن "رادیوهای بیگانه"، ٢٩/٤/١٣٦٤، صص٦ و ٧، رادیو بی.بی.سی.