روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٢٩٣ - روزشمار جنگ دوشنبه /١٠ تیر ١٣٦٤ /١٢ شوال ١٤٠٥ /١ ژوئیه ١٩٨٥
بین الملل، خصمانه و به دور از نُرم های دیپلماسی رایج ترسیم شده است، همچنین به گونه ای با تأمین نیازهای اقتصادی، نظامی و نهایتاً حمایت سیاسی این دولت ها در جنگ با عراق نیز مرتبط است.
به نظر بعضی دیگر از مفسران سیاسی و نیز طبق پاره ای از اظهار نظرهای مقام های رسمی کشور، این سفر به دلیل نیاز جمهوری اسلامی ایران به تهیه سلاح جهت مقابله با جنگ شهرها و نیز دست یابی به تجهیزات پدافند هوایی به منظور دفاع از حریم شهرهای خود بوده است. نکتة دیگر این که از سویی ایران، چین را به عنوان یک کشور جهان سومی که قادر است فشارهای دو ابرقدرت را بر جمهوری اسلامی کاهش دهد، مورد توجه قرار داده است و از سوی دیگر، چین نیز برای تأمین منافع استراتژیک خود در خاورمیانه و پرداختن به ضرورت دور کردن جمهوری اسلامی از شوروی، می کوشد تا هرچه بیش تر موانع را برطرف و روابط مستحکمی با ایران برقرار سازد. برخی نیز با توجه به این که مواضع هر دو کشور در مورد حضور نظامی شوروی در افغانستان هم سو می باشد، آن را زمینه ساز مناسبی برای مذاکرات دو کشور قلمداد کرده اند.
در این میان موضوع تسلیحات، حساس ترین و برجسته ترینِ موضوعات مورد توجه نخبگان و محافل خصوصی است، البته در مواضع رسمی، چین به عنوان یکی از پنج قدرت بزرگ عضو شورای امنیت سازمان ملل که در مورد جنگ ایران و عراق مواضع بی طرفانه دارد و همچنین دارای روابط خوبی با دو کشور متخاصم می باشد، همواره خواهان پایان بخشیدن به این جنگ بوده است. از این رو، برخلاف آن دسته از تفسیرهای مربوط به این رویدادها (خصوصاً ملاقات رئیس مجلس شورای اسلامی با "تنگ شیائوپینگ" رهبر جمهوری خلق چین) که بر محور معاملات تسلیحاتی دور می زند، دو طرف مذاکره این معاملات را تکذیب کرده اند. آقای هاشمی با این استدلال که سیستم دفاعی ایران، غربی است، خرید سلاح از چین را منتفی اعلام کرده و چین نیز به عنوان کشوری دوست با دو کشور متخاصم، قضیه را رد کرده است.
به هرحال، در پایان سفر آقای هاشمی رفسنجانی به چین توافق نامه ای به امضا رسید که حاکی از توسعة روابط اقتصادی فرهنگی دو کشور است. آقای هاشمی در مصاحبه با خبرگزاری ها گفت که این سفر در موضوع روابط رو به گسترش ایران با شوروی که براساس سیاست های کلی جمهوری اسلامی ایران ترسیم شده است، مانعی ایجاد نمی کند، وی همچنین در موضع گیری هایش برخلاف گذشته در مورد امریکا نرمش به خرج داد و خاطرنشان کرد که دلیل قطع ارتباط با امریکا برخوردهای خصمانة این کشور است که در صورت نشان دادن چهره ای خوب به مردم و دادن اطمینان به ملت ایران، زمینة برقراری روابط ایجاد خواهد شد.[١]
[١] ١٩. برگرفته از مجموعة اخبار و تفاسیر مندرج در مطبوعات، خبرگزاری ها و دیگر رسانه های ایران و جهان در روزهای ٦ تا ١٠/٤/١٣٦٤.