اوپک در مورد تولید و قیمت گذاری نفت، همچنین تأثیرات استفادة نامطلوب شرکت های نفتی و کشورهای مصرف کننده از ذخایر نفتی خود، از عواملی است که سبب تضعیف وضع بازار نفت شده است.[١]

وزیر نفت امارات عربی متحده "مانع سعید العتیبه" در مصاحبه ای پس از پایان اجلاس وزیران نفت اوپک در وین، به فشارهایی که منجر به سلب قدرت تصمیم گیری در اوپک می شود، اشاره کرده و در گزارش خود علاوه بر وجود فشارهای عظیم که تماماً به منظور سلب قدرت تصمیم گیری از اوپک برای تعیین قیمت و میزان تولید، اعمال می شود، آورده است: «یک نکته چون روز روشن و مبرهن است و آن این است که اوپک در تقاطع قرار گرفته است: یا می تواند امور را به دست گرفته و در اجرای آنچه از سوی این سازمان ارائه می شود، جدی شوند یا وارد شقّ مشکل تر یعنی جنگ قیمت ها شوند که این امر سرانجام موجب پایین آمدن قیمت به کم ترین سطح خود که در گذشته غیرقابل پیش بینی بوده است، خواهد شد.»[٢]

یکی از عوامل مؤثر در جنگ قیمت ها بین دولت های عضو اوپک، ناشی از سیاست های نفتی انگلیس در جهت منافع خود، بوده است، امّا رئیس شرکت نفت انگلیس (بریتیش پترولیوم) در یک سخن رانی گفته است: «هیچ گونه زمینه ای برای بازگشت به دورة نفت ارزان وجود ندارد و کشورهای عضو اوپک که بیش از سه چهارم ذخایر ثابت شدة نفت جهان غیرکمونیست را دارند، با عبور از این مشکلات دوباره اهمیت خود را باز خواهند یافت.» از سوی دیگر، با این که مقام های عضو اوپک اعلام کرده اند که با کاهش قیمت نفت مخالف هستند، خبرگزاری فرانسه به نقل از خبرگزاری کویت گزارش داد که اکثر وزیران نفت کشورهای عضو اوپک "به طور اصولی" با تنزل قیمت های نفت و کاهش کلی سقف تولید موافق اند. این خبرگزاری از منامه بر اساس اظهارات منابع نفتی ژاپن نیز اعلام کرد: «عمان بهای نفت خود را کاهش داده است، این کشور که عضو سازمان اوپک نیست، قیمت های خود را با در نظر گرفتن وضع بازار آزاد تعیین می کند.»[٣] در همین راستا (کاهش قیمت نفت) مکزیک نیز از قیمت نفت خود بشکه ای ٥/١ دلار برای خریداران امریکایی، خاوردور و اروپا کاست. این اقدام، انحرافی از سیاست "قیمت واحد برای همة مشتریان" است.[٤]

سومین اجلاس خصوصی اوپک که در تاریخ ١٤/٤/١٣٦٤ بدون دست یابی به راه حل مشخصی جهت تثبیت بهای نفت، پایان یافت، حاکی از وجود جناح بندی های درونی اوپک بود که متأثر از عوامل خارج از سازمان می باشد. حاصل این اجلاس، دو پیشنهاد متضاد اعضا بود؛ خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران از وین در این باره گزارش داد: «یک پیشنهاد جدید می گوید که بهتر است تولید اعضا قبل از فروش و صادرات کنترل شود... و طرح دیگری - که مخالف طرح قبلی است - این ایده را در خود دارد که قیمت در سطح قیمت رسمی کنترل شود و به هر عضو اجازه داده شود تا با توجه به کشش بازار و تنها بر اساس قیمت رسمی، نفت صادر نماید.»[٥]

مهندس "غرضی" وزیر نفت ایران، پس از پایان اجلاس اوپک در وین، ضمن مخالفت با هرگونه کاهش قیمت نفت، گفت: «در مورد سقف و سهمیه تولید اوپک هنوز هیچ تصمیمی گرفته نشده است.»[٦] به هر صورت، اجلاس مشورتی اوپک در وین [که در واقع مقدمه ای برای کنفرانس هفتاد و چهارم آتی این سازمان محسوب می شود] پس از تشکیل چهار جلسة مشورتی، به کار خود پایان داد. گزارش های ضد و نقیضی که از قول اعضا به طور جسته و گریخته درج شد، نشان وجود روح عدم تفاهم در این اجلاس می باشد و این مسئله در پایان کار اجلاس کاملاً مشهود بود؛ به طور مثال، وزیر نفت عربستان دربارة نتیجة کنفرانس، فقط به ذکر این که "نتایج بسیار خوب بوده"، بسنده کرد. عزیمت وزیران نفت امارات و قطر از وین به کشورهای خود قبل از تشکیل جلسه مشورتی وزیران عضو اوپک و گماردن نمایندگانی تام الاختیار و دارای حق رأی، به جای خود قبل از ترک وین، نشانة دیگری از عدم تفاهم اعضا است.[٧]

[١] ٢٢. مأخذ١٩.

[٢] ٢٣. روزنامة اطلاعات، ١٥/٤/١٣٦٤، ص٤.

[٣] ٢٤. مأخذ ١٩.

[٤] ٢٥. روزنامة اطلاعات، ٢٢/٤/١٣٦٤، ص٤.

[٥] ٢٦. مأخذ٢٣.

[٦] ٢٧. مأخذ٢٣.

[٧] ٢٨. مأخذ ١٨.