غیرضروری دچار کند. ماجرا به این ترتیب بود که اندک مدتی قبل از تفاهم آخرین روز، "علی الشاعر" وزیر تبلیغات (اطلاعات) عربستان - که در جمع هیئت حاکمة سعودی نقش مثبتی در بهبود روابط بین دو کشور ایفا کرده بود - ضمن تماس با مسئولان ذی ربط ایرانی، در حالی که به شدت عصبانی بوده، گفته بود: «ایرنا(خبرگزاری

جمهوری اسلامی) بیانیه ای تحت عنوان "جبهة آزادی بخش عربستان" در رابطه با ویزای افاغنه منتشر ساخته است و شدیداً به دولت عربستان تحت عنوان "رژیم حاکم بر عربستان" حمله نموده و گفته است این رژیم مرتجع امپریالیستی به مسلمانان ویزا نداده و باید این سرزمین مقدس را از لوث این کفار پاک کرد.» الشاعر افزوده بود: «وجود سازمانی به نام جبهة آزادی بخش عربستان دروغ محض و افترا است و در شرایطی که ١٥٠هزار زائر ایرانی در این کشور حضور دارند، چه طرز برخوردی است! من کسی هستم که یک سریال تلویزیونی را به خاطر حمله به فارس ها متوقف کردم و در این جا اعلام می نمایم که اگر به گونة مناسب این مسئله حل نشود، فردا با تمام خبرگزاری ها مصاحبه نموده و مسائل بسیاری را مطرح خواهم نمود.»

در نهایت، هم موضوع مهم "برائت"، هم دیگر موضوعاتی که نمونه ای از آن ذکر شد، به نفع ایران حل و فصل شد.

در آخر یادآوری یک نکتة مهم، ضروری است و آن این که حامیان عراق در امر حج، بسیار کوشیدند عربستان را علیه مراسم برائت و ایران تحریک کنند، از جمله روزنامه کویتی السیاسه در سرمقاله خود با عنوان "ایرانی از مراسم حج چه می خواهد" نوشت: «اگر ایرانی اعتقاد دارد که مراسم حج باید به جایی برای فحش دادن به کشورهایی که با آن اختلاف دارد، تبدیل شود، در مقابل، این کشورها حق دارند حجاج ایرانی فحش دهنده را مهار کنند و سیلی آنان را با دو سیلی پاسخ دهند.» در این سرمقاله از مقام های سعودی خواسته شده بود که تدابیر لازم را جهت سرکوب هرگونه تظاهرات و یا تحرک سیاسی حجاج ایرانی اتخاذ کند.

البته این واکنش عجیب نبود، زیرا موفقیت ایران در امر حج، یک برتری و یک پیروزی شایان توجه در عرصة جهان اسلام و حتی در سطح روابط بین الملل محسوب می شد و این به معنای شکست دیگری برای عراق بود، به همین دلیل از توسعة مناسبات ایران و عربستان و حل تدریجی مشکلات میان دو کشور، در برخی محافل و رسانه ها چشم اندازی روشن ترسیم می شد و تأثیر چنین امری را تضعیف عراق و تقویت ایران در جنگ می دانستند و حتی بعضاً با صراحت ایران و عربستان را در معادلات جدید سیاست و قدرت منطقه، دو محور اصلی می خواندند و حکومت عراق را "روبه انزوا" توصیف می کردند.

در مجموع می توان گفت با این که عربستان همچنان متحد عراق در جنگ با ایران بود، اما روند بهبود مناسبات چنان بود که در مقطع زمانی این کتاب، ایران به پیروزی هایی مهم در این عرصه دست یافت.