مضافاً این که ما نیروی امنیتی نداریم که در حاشیة تظاهرات بگذاریم تا کسی را مانع شوند و یا کسی را به اجبار به درون جمعیت بیاورند. ما مجدداً تأکید می کنیم که مأمورین امنیتی عربستان دیدگان شان را فرو بندند تا تظاهرات مکه به آرامی انجام گیرد، همان گونه که در مدینه انجام شد.»[١]

یادآوری می شود که روز گذشته کاردار سعودی در تهران، به وزارت خارجه فراخوانده شد و به عنوان مثبت ترین قدم در راه برگزاری تظاهرات از طرف ایران تأکید شد که حجاج ایرانی "یداً و زبانا" متعرض مسئولان و مردم عربستان نخواهند شد. مهم تر این که به وی اعلام شد تظاهرات نه در روز جمعه، بلکه در روز پنجشنبه (٣١/٥/١٣٦٤) انجام خواهد شد. به نظر کارشناسان امور سعودی در وزارت خارجة ایران، اهمیت این مطلب در این است که نگرانی قبلاً اعلام شدة سعودی ها دربارة مشکلات تظاهرات در روز جمعه، به این ترتیب منتفی گردید و نرمی پیام پنجم فهد نیز از پی آمدهای مثبت آن است.[٢][٣]

٦٧١

امروز دولت عربستان سعودی علاوه بر پذیرش تلویحی تظاهرات ایرانیان در مکه و اجرای مراسم "برائت"، انعطاف دیگری در مقابل ایران نشان داد و به این ترتیب، به موضوع اعزام زائران افغانی از ایران به حج - که نزدیک بود به یک محور مناقشة جدید تبدیل شود - پایان داده شد.

امروز در دیدار با مسئولان ذی ربط در وزارت خارجة جمهوری اسلامی، کاردار عربستان سعودی در تهران اطلاع داد که با عزیمت یک هزار حاجی افغانی موافقت شده است و آنان میهمان دولت عربستان خواهند بود. در خصوص چگونگی پرواز آنان نیز گفته شد که این دستور فهد است و تسهیلات پروازی فراهم خواهد شد. به نظر ناظران ایرانی، روز جمعه طبق معمول فرودگاه جده بسته خواهد بود و هدف از میهمان شدن، کنترل بیش تر آنان است.[٤]

یادآوری می شود موضوع اعزام حاجیان افغانی جوانبی همراه داشت که می توانست وضعیت حساس کنونی در روابط میان سعودی و ایران را به تنش های پیش بینی نشدة غیرضروری، دچار کند. یک گزارش مربوط به قبل از ملاقات امروز کاردار سعودی در وزارت خارجة ایران، حاکی از این امر است. در این گزارش آمده که "علی الشاعر" وزیر تبلیغات (اطلاعات) عربستان - که در جمع هیئت حاکمة سعودی، نقش مثبتی در حسن روابط بین دو کشور ایفا کرده است - درتماس با مسئولان ذی ربط ایرانی، در حالی که به شدت عصبانی بوده، گفته است: «ایرنا (خبرگزاری جمهوری اسلامی) بیانیه ای تحت عنوان" جبهة آزادی بخش عربستان" در رابطه با

[١] ١٣. همان.

[٢] ١٤. همان، ص ٢.

[٣] ضمیمه دارد؛ ضمیمه گزارش ٦٧٠ : مرور پیام های فهد درباره تظاهرات حجاج ایرانی، ص٧٨٤.

[٤] ١٥. همان، ص ١.