الأشباه و النظائر في النحو
(١)
٣ ص
(٢)
٤ ص
(٣)
٦ ص
(٤)
٦ ص
(٥)
٦ ص
(٦)
٨ ص
(٧)
٨ ص
(٨)
٩ ص
(٩)
١٢ ص
(١٠)
١٣ ص
(١١)
١٥ ص
(١٢)
١٦ ص
(١٣)
١٦ ص
(١٤)
٢٠ ص
(١٥)
٢١ ص
(١٦)
٢١ ص
(١٧)
٢١ ص
(١٨)
٢٣ ص
(١٩)
٢٦ ص
(٢٠)
٣٠ ص
(٢١)
٣٤ ص
(٢٢)
٣٦ ص
(٢٣)
٣٧ ص
(٢٤)
٤١ ص
(٢٥)
٥٣ ص
(٢٦)
٥٤ ص
(٢٧)
٥٦ ص
(٢٨)
٥٩ ص
(٢٩)
٥٩ ص
(٣٠)
٦٢ ص
(٣١)
٦٢ ص
(٣٢)
٦٣ ص
(٣٣)
٦٥ ص
(٣٤)
٦٥ ص
(٣٥)
٧٢ ص
(٣٦)
٧٢ ص
(٣٧)
٧٢ ص
(٣٨)
٧٣ ص
(٣٩)
٧٧ ص
(٤٠)
٧٩ ص
(٤١)
٧٩ ص
(٤٢)
٧٩ ص
(٤٣)
٧٩ ص
(٤٤)
٧٩ ص
(٤٥)
٧٩ ص
(٤٦)
٨٢ ص
(٤٧)
٨٣ ص
(٤٨)
٨٤ ص
(٤٩)
٨٦ ص
(٥٠)
٨٨ ص
(٥١)
٨٩ ص
(٥٢)
٩٠ ص
(٥٣)
٩١ ص
(٥٤)
٩٢ ص
(٥٥)
٩٣ ص
(٥٦)
٩٤ ص
(٥٧)
٩٥ ص
(٥٨)
٩٦ ص
(٥٩)
٩٦ ص
(٦٠)
٩٦ ص
(٦١)
٩٨ ص
(٦٢)
٩٨ ص
(٦٣)
٩٨ ص
(٦٤)
٩٨ ص
(٦٥)
٩٩ ص
(٦٦)
٩٩ ص
(٦٧)
١٠٦ ص
(٦٨)
١٠٦ ص
(٦٩)
١٠٩ ص
(٧٠)
١١٠ ص
(٧١)
١١٠ ص
(٧٢)
١١٠ ص
(٧٣)
١١١ ص
(٧٤)
١١٢ ص
(٧٥)
١١٣ ص
(٧٦)
١٢٧ ص
(٧٧)
١٣٠ ص
(٧٨)
١٣٧ ص
(٧٩)
١٣٨ ص
(٨٠)
١٣٨ ص
(٨١)
١٣٨ ص
(٨٢)
١٣٩ ص
(٨٣)
١٤٠ ص
(٨٤)
١٤٢ ص
(٨٥)
١٤٢ ص
(٨٦)
١٤٥ ص
(٨٧)
١٤٦ ص
(٨٨)
١٤٨ ص
(٨٩)
١٤٩ ص
(٩٠)
١٥٠ ص
(٩١)
١٥١ ص
(٩٢)
١٥١ ص
(٩٣)
١٥٢ ص
(٩٤)
١٥٤ ص
(٩٥)
١٥٤ ص
(٩٦)
١٥٤ ص
(٩٧)
١٥٥ ص
(٩٨)
١٥٥ ص
(٩٩)
١٥٦ ص
(١٠٠)
١٦٠ ص
(١٠١)
١٦٠ ص
(١٠٢)
١٦٠ ص
(١٠٣)
١٦٣ ص
(١٠٤)
١٦٧ ص
(١٠٥)
١٦٩ ص
(١٠٦)
١٦٩ ص
(١٠٧)
١٧٠ ص
(١٠٨)
١٧٠ ص
(١٠٩)
١٧٢ ص
(١١٠)
١٧٧ ص
(١١١)
١٧٩ ص
(١١٢)
١٨٣ ص
(١١٣)
١٨٣ ص
(١١٤)
١٨٤ ص
(١١٥)
١٨٤ ص
(١١٦)
١٨٤ ص
(١١٧)
١٨٤ ص
(١١٨)
١٨٤ ص
(١١٩)
١٨٥ ص
(١٢٠)
١٨٥ ص
(١٢١)
١٨٦ ص
(١٢٢)
١٨٩ ص
(١٢٣)
١٨٩ ص
(١٢٤)
١٩٠ ص
(١٢٥)
١٩١ ص
(١٢٦)
١٩٣ ص
(١٢٧)
١٩٦ ص
(١٢٨)
١٩٩ ص
(١٢٩)
٢٠٢ ص
(١٣٠)
٢٠٤ ص
(١٣١)
٢٠٧ ص
(١٣٢)
٢١٢ ص
(١٣٣)
٢١٢ ص
(١٣٤)
٢١٦ ص
(١٣٥)
٢١٦ ص
(١٣٦)
٢١٦ ص
(١٣٧)
٢١٧ ص
(١٣٨)
٢١٧ ص
(١٣٩)
٢١٧ ص
(١٤٠)
٢١٨ ص
(١٤١)
٢١٩ ص
(١٤٢)
٢١٩ ص
(١٤٣)
٢٢٤ ص
(١٤٤)
٢٢٥ ص
(١٤٥)
٢٢٥ ص
(١٤٦)
٢٢٥ ص
(١٤٧)
٢٢٦ ص
(١٤٨)
٢٢٦ ص
(١٤٩)
٢٢٩ ص
(١٥٠)
٢٢٩ ص
(١٥١)
٢٣٤ ص
(١٥٢)
٢٣٤ ص
(١٥٣)
٢٣٦ ص
(١٥٤)
٢٣٦ ص
(١٥٥)
٢٣٦ ص
(١٥٦)
٢٣٧ ص
(١٥٧)
٢٣٨ ص
(١٥٨)
٢٣٨ ص
(١٥٩)
٢٣٨ ص
(١٦٠)
٢٣٩ ص
(١٦١)
٢٣٩ ص
(١٦٢)
٢٣٩ ص
(١٦٣)
٢٣٩ ص
(١٦٤)
٢٣٩ ص
(١٦٥)
٢٤١ ص
(١٦٦)
٢٤١ ص
(١٦٧)
٢٤١ ص
(١٦٨)
٢٤٢ ص
(١٦٩)
٢٤٣ ص
(١٧٠)
٢٤٣ ص
(١٧١)
٢٤٣ ص
(١٧٢)
٢٤٤ ص
(١٧٣)
٢٤٤ ص
(١٧٤)
٢٤٥ ص
(١٧٥)
٢٤٩ ص
(١٧٦)
٢٤٩ ص
(١٧٧)
٢٥٢ ص
(١٧٨)
٢٥٤ ص
(١٧٩)
٢٥٦ ص
(١٨٠)
٢٥٦ ص
(١٨١)
٢٦٠ ص
(١٨٢)
٢٦٢ ص
(١٨٣)
٢٦٦ ص
(١٨٤)
٢٧٠ ص
(١٨٥)
٢٧٤ ص
(١٨٦)
٢٧٤ ص
(١٨٧)
٢٧٥ ص
(١٨٨)
٢٧٥ ص
(١٨٩)
٢٧٨ ص
(١٩٠)
٢٧٨ ص
(١٩١)
٢٧٩ ص
(١٩٢)
٢٧٩ ص
(١٩٣)
٢٨٢ ص
(١٩٤)
٢٨٢ ص
(١٩٥)
٢٨٢ ص
(١٩٦)
٢٨٤ ص
(١٩٧)
٢٨٥ ص
(١٩٨)
٢٨٥ ص
(١٩٩)
٢٨٦ ص
(٢٠٠)
٢٨٧ ص
(٢٠١)
٢٨٧ ص
(٢٠٢)
٢٨٨ ص
(٢٠٣)
٢٨٨ ص
(٢٠٤)
٢٩٢ ص
(٢٠٥)
٢٩٢ ص
(٢٠٦)
٢٩٦ ص
(٢٠٧)
٢٩٦ ص
(٢٠٨)
٢٩٩ ص
(٢٠٩)
٣٠٠ ص
(٢١٠)
٣٠١ ص
(٢١١)
٣٠١ ص
(٢١٢)
٣٠٥ ص
(٢١٣)
٣٠٧ ص
(٢١٤)
٣٠٨ ص
(٢١٥)
٣٠٩ ص
(٢١٦)
٣٠٩ ص
(٢١٧)
٣١٠ ص
(٢١٨)
٣١٠ ص
(٢١٩)
٣١٠ ص
(٢٢٠)
٣١١ ص
(٢٢١)
٣١١ ص
(٢٢٢)
٣١٣ ص
(٢٢٣)
٣١٣ ص
(٢٢٤)
٣١٣ ص
(٢٢٥)
٣١٥ ص
(٢٢٦)
٣١٦ ص
(٢٢٧)
٣١٦ ص
(٢٢٨)
٣١٧ ص
(٢٢٩)
٣١٨ ص
(٢٣٠)
٣١٨ ص
(٢٣١)
٣١٨ ص
(٢٣٢)
٣٢٤ ص
(٢٣٣)
٣٢٦ ص
(٢٣٤)
٣٣٣ ص
(٢٣٥)
٣٣٤ ص
(٢٣٦)
٣٣٥ ص
(٢٣٧)
٣٣٥ ص
(٢٣٨)
٣٣٦ ص
(٢٣٩)
٣٣٦ ص
(٢٤٠)
٣٣٩ ص
(٢٤١)
٣٣٩ ص
(٢٤٢)
٣٤٠ ص
(٢٤٣)
٣٤٠ ص
(٢٤٤)
٣٤١ ص
(٢٤٥)
٣٤١ ص
(٢٤٦)
٣٤٥ ص
 
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص

الأشباه و النظائر في النحو - السيوطي، جلال الدين - الصفحة ٩٦

حرف الباء

باب الشرط مبناه على الإبهام و باب الإضافة مبناه على التوضيح‌

و لهذا لما أريد دخول (إذ، و حيث) في باب الشرط لزمتهما (ما) لأنهما لازمان للإضافة، و الإضافة توضحهما فلا يصلحان للشرط حينئذ، فاشترطنا (ما) لتكفّهما عن الإضافة فيبهمان فيصلح دخولهما في الشرط حينئذ، ذكره ابن النحاس في (التعليقة).

البدل‌

قال الشيخ بهاء الدين بن النحاس في (التعليقة): الفرق بين البدل و العوض أن العوض لا يحلّ محلّ المعوض منه، و البدل إنما يكون محلّ المبدل منه. و قال أبو حيان في تذكرته: البدل لغة العوض و يفترقان في الاصطلاح، و البدل أحد التوابع يجتمع مع المبدل منه؛ و بدل الحرف من غيره لا يجتمعان أصلا، و لا يكون إلا في موضع المبدل منه، و العوض لا يكون في موضعه، و ربما اجتمعا ضرورة و ربما استعملوا العوض مرادفا للبدل في الاصطلاح، انتهى.

و قال ابن فلاح في (المغني) في قول الشاعر: [الطويل‌]

[٤٢]- هما نفثا في فيّ من فمويهما

 

[على النّابح العاوي أشدّ رجام‌]

 

فيه و جهان: أحدهما: أنه جمع بين العوض و المعوّض لضرورة الشعر، و الثاني:

أن الميم بدل من الواو و ليست بعوض، و البدل يجتمع مع المبدل منه بدليل: مررت بأخيك زيد؛ و العوض لا يجتمع مع المعوّض، فالبدل أعمّ من العوض. قال: و هذا ضعيف، لأن الكلام في إبدال الحرف من الحرف كألف قام و ياء ميزان و لا يجمع بين البدل و المبدل منه في ذلك. و قال في موضع آخر: قد يوجد في البدل فائدة لا توجد


[٤٢] - الشاهد للفرزدق في ديوانه (٢١٥) ، و الكتاب (٣/ ٤٠١)، و تذكرة النحاة (ص ١٤٣)، و جواهر الأدب (ص ٩٥)، و خزانة الأدب (٤/ ٤٦٠)، و الدرر (١/ ١٥٦)، و سرّ صناعة الإعراب (١/ ٤١٧)، و شرح أبيات سيبويه (٢/ ٢٥٨)، و شرح شواهد الشافية (ص ١١٥)، و لسان العرب (فمم)، و (فوه)، و المحتسب (٢/ ٢٣٨)، و بلا نسبة في أسرار العربية (ص ٢٣٥)، و جمهرة اللغة (ص ١٣٠٧)، و الخصائص (١/ ١٧٠)، و شرح شافية ابن الحاجب (٣/ ٢١٥).