الأشباه و النظائر في النحو
(١)
٣ ص
(٢)
٤ ص
(٣)
٦ ص
(٤)
٦ ص
(٥)
٦ ص
(٦)
٨ ص
(٧)
٨ ص
(٨)
٩ ص
(٩)
١٢ ص
(١٠)
١٣ ص
(١١)
١٥ ص
(١٢)
١٦ ص
(١٣)
١٦ ص
(١٤)
٢٠ ص
(١٥)
٢١ ص
(١٦)
٢١ ص
(١٧)
٢١ ص
(١٨)
٢٣ ص
(١٩)
٢٦ ص
(٢٠)
٣٠ ص
(٢١)
٣٤ ص
(٢٢)
٣٦ ص
(٢٣)
٣٧ ص
(٢٤)
٤١ ص
(٢٥)
٥٣ ص
(٢٦)
٥٤ ص
(٢٧)
٥٦ ص
(٢٨)
٥٩ ص
(٢٩)
٥٩ ص
(٣٠)
٦٢ ص
(٣١)
٦٢ ص
(٣٢)
٦٣ ص
(٣٣)
٦٥ ص
(٣٤)
٦٥ ص
(٣٥)
٧٢ ص
(٣٦)
٧٢ ص
(٣٧)
٧٢ ص
(٣٨)
٧٣ ص
(٣٩)
٧٧ ص
(٤٠)
٧٩ ص
(٤١)
٧٩ ص
(٤٢)
٧٩ ص
(٤٣)
٧٩ ص
(٤٤)
٧٩ ص
(٤٥)
٧٩ ص
(٤٦)
٨٢ ص
(٤٧)
٨٣ ص
(٤٨)
٨٤ ص
(٤٩)
٨٦ ص
(٥٠)
٨٨ ص
(٥١)
٨٩ ص
(٥٢)
٩٠ ص
(٥٣)
٩١ ص
(٥٤)
٩٢ ص
(٥٥)
٩٣ ص
(٥٦)
٩٤ ص
(٥٧)
٩٥ ص
(٥٨)
٩٦ ص
(٥٩)
٩٦ ص
(٦٠)
٩٦ ص
(٦١)
٩٨ ص
(٦٢)
٩٨ ص
(٦٣)
٩٨ ص
(٦٤)
٩٨ ص
(٦٥)
٩٩ ص
(٦٦)
٩٩ ص
(٦٧)
١٠٦ ص
(٦٨)
١٠٦ ص
(٦٩)
١٠٩ ص
(٧٠)
١١٠ ص
(٧١)
١١٠ ص
(٧٢)
١١٠ ص
(٧٣)
١١١ ص
(٧٤)
١١٢ ص
(٧٥)
١١٣ ص
(٧٦)
١٢٧ ص
(٧٧)
١٣٠ ص
(٧٨)
١٣٧ ص
(٧٩)
١٣٨ ص
(٨٠)
١٣٨ ص
(٨١)
١٣٨ ص
(٨٢)
١٣٩ ص
(٨٣)
١٤٠ ص
(٨٤)
١٤٢ ص
(٨٥)
١٤٢ ص
(٨٦)
١٤٥ ص
(٨٧)
١٤٦ ص
(٨٨)
١٤٨ ص
(٨٩)
١٤٩ ص
(٩٠)
١٥٠ ص
(٩١)
١٥١ ص
(٩٢)
١٥١ ص
(٩٣)
١٥٢ ص
(٩٤)
١٥٤ ص
(٩٥)
١٥٤ ص
(٩٦)
١٥٤ ص
(٩٧)
١٥٥ ص
(٩٨)
١٥٥ ص
(٩٩)
١٥٦ ص
(١٠٠)
١٦٠ ص
(١٠١)
١٦٠ ص
(١٠٢)
١٦٠ ص
(١٠٣)
١٦٣ ص
(١٠٤)
١٦٧ ص
(١٠٥)
١٦٩ ص
(١٠٦)
١٦٩ ص
(١٠٧)
١٧٠ ص
(١٠٨)
١٧٠ ص
(١٠٩)
١٧٢ ص
(١١٠)
١٧٧ ص
(١١١)
١٧٩ ص
(١١٢)
١٨٣ ص
(١١٣)
١٨٣ ص
(١١٤)
١٨٤ ص
(١١٥)
١٨٤ ص
(١١٦)
١٨٤ ص
(١١٧)
١٨٤ ص
(١١٨)
١٨٤ ص
(١١٩)
١٨٥ ص
(١٢٠)
١٨٥ ص
(١٢١)
١٨٦ ص
(١٢٢)
١٨٩ ص
(١٢٣)
١٨٩ ص
(١٢٤)
١٩٠ ص
(١٢٥)
١٩١ ص
(١٢٦)
١٩٣ ص
(١٢٧)
١٩٦ ص
(١٢٨)
١٩٩ ص
(١٢٩)
٢٠٢ ص
(١٣٠)
٢٠٤ ص
(١٣١)
٢٠٧ ص
(١٣٢)
٢١٢ ص
(١٣٣)
٢١٢ ص
(١٣٤)
٢١٦ ص
(١٣٥)
٢١٦ ص
(١٣٦)
٢١٦ ص
(١٣٧)
٢١٧ ص
(١٣٨)
٢١٧ ص
(١٣٩)
٢١٧ ص
(١٤٠)
٢١٨ ص
(١٤١)
٢١٩ ص
(١٤٢)
٢١٩ ص
(١٤٣)
٢٢٤ ص
(١٤٤)
٢٢٥ ص
(١٤٥)
٢٢٥ ص
(١٤٦)
٢٢٥ ص
(١٤٧)
٢٢٦ ص
(١٤٨)
٢٢٦ ص
(١٤٩)
٢٢٩ ص
(١٥٠)
٢٢٩ ص
(١٥١)
٢٣٤ ص
(١٥٢)
٢٣٤ ص
(١٥٣)
٢٣٦ ص
(١٥٤)
٢٣٦ ص
(١٥٥)
٢٣٦ ص
(١٥٦)
٢٣٧ ص
(١٥٧)
٢٣٨ ص
(١٥٨)
٢٣٨ ص
(١٥٩)
٢٣٨ ص
(١٦٠)
٢٣٩ ص
(١٦١)
٢٣٩ ص
(١٦٢)
٢٣٩ ص
(١٦٣)
٢٣٩ ص
(١٦٤)
٢٣٩ ص
(١٦٥)
٢٤١ ص
(١٦٦)
٢٤١ ص
(١٦٧)
٢٤١ ص
(١٦٨)
٢٤٢ ص
(١٦٩)
٢٤٣ ص
(١٧٠)
٢٤٣ ص
(١٧١)
٢٤٣ ص
(١٧٢)
٢٤٤ ص
(١٧٣)
٢٤٤ ص
(١٧٤)
٢٤٥ ص
(١٧٥)
٢٤٩ ص
(١٧٦)
٢٤٩ ص
(١٧٧)
٢٥٢ ص
(١٧٨)
٢٥٤ ص
(١٧٩)
٢٥٦ ص
(١٨٠)
٢٥٦ ص
(١٨١)
٢٦٠ ص
(١٨٢)
٢٦٢ ص
(١٨٣)
٢٦٦ ص
(١٨٤)
٢٧٠ ص
(١٨٥)
٢٧٤ ص
(١٨٦)
٢٧٤ ص
(١٨٧)
٢٧٥ ص
(١٨٨)
٢٧٥ ص
(١٨٩)
٢٧٨ ص
(١٩٠)
٢٧٨ ص
(١٩١)
٢٧٩ ص
(١٩٢)
٢٧٩ ص
(١٩٣)
٢٨٢ ص
(١٩٤)
٢٨٢ ص
(١٩٥)
٢٨٢ ص
(١٩٦)
٢٨٤ ص
(١٩٧)
٢٨٥ ص
(١٩٨)
٢٨٥ ص
(١٩٩)
٢٨٦ ص
(٢٠٠)
٢٨٧ ص
(٢٠١)
٢٨٧ ص
(٢٠٢)
٢٨٨ ص
(٢٠٣)
٢٨٨ ص
(٢٠٤)
٢٩٢ ص
(٢٠٥)
٢٩٢ ص
(٢٠٦)
٢٩٦ ص
(٢٠٧)
٢٩٦ ص
(٢٠٨)
٢٩٩ ص
(٢٠٩)
٣٠٠ ص
(٢١٠)
٣٠١ ص
(٢١١)
٣٠١ ص
(٢١٢)
٣٠٥ ص
(٢١٣)
٣٠٧ ص
(٢١٤)
٣٠٨ ص
(٢١٥)
٣٠٩ ص
(٢١٦)
٣٠٩ ص
(٢١٧)
٣١٠ ص
(٢١٨)
٣١٠ ص
(٢١٩)
٣١٠ ص
(٢٢٠)
٣١١ ص
(٢٢١)
٣١١ ص
(٢٢٢)
٣١٣ ص
(٢٢٣)
٣١٣ ص
(٢٢٤)
٣١٣ ص
(٢٢٥)
٣١٥ ص
(٢٢٦)
٣١٦ ص
(٢٢٧)
٣١٦ ص
(٢٢٨)
٣١٧ ص
(٢٢٩)
٣١٨ ص
(٢٣٠)
٣١٨ ص
(٢٣١)
٣١٨ ص
(٢٣٢)
٣٢٤ ص
(٢٣٣)
٣٢٦ ص
(٢٣٤)
٣٣٣ ص
(٢٣٥)
٣٣٤ ص
(٢٣٦)
٣٣٥ ص
(٢٣٧)
٣٣٥ ص
(٢٣٨)
٣٣٦ ص
(٢٣٩)
٣٣٦ ص
(٢٤٠)
٣٣٩ ص
(٢٤١)
٣٣٩ ص
(٢٤٢)
٣٤٠ ص
(٢٤٣)
٣٤٠ ص
(٢٤٤)
٣٤١ ص
(٢٤٥)
٣٤١ ص
(٢٤٦)
٣٤٥ ص
 
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص

الأشباه و النظائر في النحو - السيوطي، جلال الدين - الصفحة ٣٠١

الرابع: الظرف، و تعدده ممتنع بلا خلاف، فقد اتفّقوا على أنّ الفعل لا يعمل في ظرفين، لا يقال مثلا: قمت يوم الجمعة يوم السبت، لأن وقوع قيام واحد في يوم الجمعة و يوم السبت محال، و كذا جلست أمامك خلفك، لأن وقوع جلوس واحد في مكانين محال و لهذا قالوا في قوله تعالى: وَ لَنْ يَنْفَعَكُمُ الْيَوْمَ إِذْ ظَلَمْتُمْ‌ [الزخرف:

٣٩] لا يصح أن يكون (إذ) ظرفا لينفع لأنه لا يعمل في ظرفين.

الخامس: النعت و يجوز تعدده بلا خلاف.

السادس: عطف البيان، ذكره الزمخشري‌ [١] في قوله تعالى: مَلِكِ النَّاسِ إِلهِ النَّاسِ‌ [الناس: ٢] أنهما عطفا بيان لربّ الناس.

و قال أبو حيان‌ [٢]: لا أنقل عن النحاة شيئا في عطف البيان، هل يجوز أن يكرر المعطوف في علم واحد أم لا يجوز ذلك.

السابع: البدل، قال أبو حيان في (البحر) [٣]: أما بدل البداء عند من أثبته فيكرر فيه الإبدال، و أما بدل الكلّ و بدل البعض و بدل الاشتمال فلا نص عن أحد من النحويين أعرفه في جواز التكرار فيها أو منعه إلا أن في كلام بعض أصحابنا ما يدلّ على أن البدل لا يتكرر.

مراجعة الأصول‌

فيها مباحث:

المبحث الأول: فيما يراجع من الأصول مما لا يراجع.

قال ابن جنّي‌ [٤]: اعلم أن الأصول المنصرف عنها إلى الفروع على ضربين:

أحدهما: إذا احتيج إليه جاز أن يراجع، و الآخر ما لا يمكن مراجعته لأن العرب انصرفت عنه فلم تستعمله.

فالأول‌ منه كالصرف الذي يفارق الاسم لمشابهته الفعل من وجهين، فمتى احتجت إلى صرفه جاز أن تراجعه فتصرفه، و منه إجراء المعتل مجرى الصحيح نحو قوله: [المنسرح‌]


[١] انظر الكشاف (٤/ ٦٥٨).

[٢] انظر البحر المحيط (٨/ ٥٣٤).

[٣] انظر البحر المحيط (١/ ٣٠).

[٤] انظر الخصائص (١/ ٣٤٧).