الأشباه و النظائر في النحو
(١)
٣ ص
(٢)
٤ ص
(٣)
٦ ص
(٤)
٦ ص
(٥)
٦ ص
(٦)
٨ ص
(٧)
٨ ص
(٨)
٩ ص
(٩)
١٢ ص
(١٠)
١٣ ص
(١١)
١٥ ص
(١٢)
١٦ ص
(١٣)
١٦ ص
(١٤)
٢٠ ص
(١٥)
٢١ ص
(١٦)
٢١ ص
(١٧)
٢١ ص
(١٨)
٢٣ ص
(١٩)
٢٦ ص
(٢٠)
٣٠ ص
(٢١)
٣٤ ص
(٢٢)
٣٦ ص
(٢٣)
٣٧ ص
(٢٤)
٤١ ص
(٢٥)
٥٣ ص
(٢٦)
٥٤ ص
(٢٧)
٥٦ ص
(٢٨)
٥٩ ص
(٢٩)
٥٩ ص
(٣٠)
٦٢ ص
(٣١)
٦٢ ص
(٣٢)
٦٣ ص
(٣٣)
٦٥ ص
(٣٤)
٦٥ ص
(٣٥)
٧٢ ص
(٣٦)
٧٢ ص
(٣٧)
٧٢ ص
(٣٨)
٧٣ ص
(٣٩)
٧٧ ص
(٤٠)
٧٩ ص
(٤١)
٧٩ ص
(٤٢)
٧٩ ص
(٤٣)
٧٩ ص
(٤٤)
٧٩ ص
(٤٥)
٧٩ ص
(٤٦)
٨٢ ص
(٤٧)
٨٣ ص
(٤٨)
٨٤ ص
(٤٩)
٨٦ ص
(٥٠)
٨٨ ص
(٥١)
٨٩ ص
(٥٢)
٩٠ ص
(٥٣)
٩١ ص
(٥٤)
٩٢ ص
(٥٥)
٩٣ ص
(٥٦)
٩٤ ص
(٥٧)
٩٥ ص
(٥٨)
٩٦ ص
(٥٩)
٩٦ ص
(٦٠)
٩٦ ص
(٦١)
٩٨ ص
(٦٢)
٩٨ ص
(٦٣)
٩٨ ص
(٦٤)
٩٨ ص
(٦٥)
٩٩ ص
(٦٦)
٩٩ ص
(٦٧)
١٠٦ ص
(٦٨)
١٠٦ ص
(٦٩)
١٠٩ ص
(٧٠)
١١٠ ص
(٧١)
١١٠ ص
(٧٢)
١١٠ ص
(٧٣)
١١١ ص
(٧٤)
١١٢ ص
(٧٥)
١١٣ ص
(٧٦)
١٢٧ ص
(٧٧)
١٣٠ ص
(٧٨)
١٣٧ ص
(٧٩)
١٣٨ ص
(٨٠)
١٣٨ ص
(٨١)
١٣٨ ص
(٨٢)
١٣٩ ص
(٨٣)
١٤٠ ص
(٨٤)
١٤٢ ص
(٨٥)
١٤٢ ص
(٨٦)
١٤٥ ص
(٨٧)
١٤٦ ص
(٨٨)
١٤٨ ص
(٨٩)
١٤٩ ص
(٩٠)
١٥٠ ص
(٩١)
١٥١ ص
(٩٢)
١٥١ ص
(٩٣)
١٥٢ ص
(٩٤)
١٥٤ ص
(٩٥)
١٥٤ ص
(٩٦)
١٥٤ ص
(٩٧)
١٥٥ ص
(٩٨)
١٥٥ ص
(٩٩)
١٥٦ ص
(١٠٠)
١٦٠ ص
(١٠١)
١٦٠ ص
(١٠٢)
١٦٠ ص
(١٠٣)
١٦٣ ص
(١٠٤)
١٦٧ ص
(١٠٥)
١٦٩ ص
(١٠٦)
١٦٩ ص
(١٠٧)
١٧٠ ص
(١٠٨)
١٧٠ ص
(١٠٩)
١٧٢ ص
(١١٠)
١٧٧ ص
(١١١)
١٧٩ ص
(١١٢)
١٨٣ ص
(١١٣)
١٨٣ ص
(١١٤)
١٨٤ ص
(١١٥)
١٨٤ ص
(١١٦)
١٨٤ ص
(١١٧)
١٨٤ ص
(١١٨)
١٨٤ ص
(١١٩)
١٨٥ ص
(١٢٠)
١٨٥ ص
(١٢١)
١٨٦ ص
(١٢٢)
١٨٩ ص
(١٢٣)
١٨٩ ص
(١٢٤)
١٩٠ ص
(١٢٥)
١٩١ ص
(١٢٦)
١٩٣ ص
(١٢٧)
١٩٦ ص
(١٢٨)
١٩٩ ص
(١٢٩)
٢٠٢ ص
(١٣٠)
٢٠٤ ص
(١٣١)
٢٠٧ ص
(١٣٢)
٢١٢ ص
(١٣٣)
٢١٢ ص
(١٣٤)
٢١٦ ص
(١٣٥)
٢١٦ ص
(١٣٦)
٢١٦ ص
(١٣٧)
٢١٧ ص
(١٣٨)
٢١٧ ص
(١٣٩)
٢١٧ ص
(١٤٠)
٢١٨ ص
(١٤١)
٢١٩ ص
(١٤٢)
٢١٩ ص
(١٤٣)
٢٢٤ ص
(١٤٤)
٢٢٥ ص
(١٤٥)
٢٢٥ ص
(١٤٦)
٢٢٥ ص
(١٤٧)
٢٢٦ ص
(١٤٨)
٢٢٦ ص
(١٤٩)
٢٢٩ ص
(١٥٠)
٢٢٩ ص
(١٥١)
٢٣٤ ص
(١٥٢)
٢٣٤ ص
(١٥٣)
٢٣٦ ص
(١٥٤)
٢٣٦ ص
(١٥٥)
٢٣٦ ص
(١٥٦)
٢٣٧ ص
(١٥٧)
٢٣٨ ص
(١٥٨)
٢٣٨ ص
(١٥٩)
٢٣٨ ص
(١٦٠)
٢٣٩ ص
(١٦١)
٢٣٩ ص
(١٦٢)
٢٣٩ ص
(١٦٣)
٢٣٩ ص
(١٦٤)
٢٣٩ ص
(١٦٥)
٢٤١ ص
(١٦٦)
٢٤١ ص
(١٦٧)
٢٤١ ص
(١٦٨)
٢٤٢ ص
(١٦٩)
٢٤٣ ص
(١٧٠)
٢٤٣ ص
(١٧١)
٢٤٣ ص
(١٧٢)
٢٤٤ ص
(١٧٣)
٢٤٤ ص
(١٧٤)
٢٤٥ ص
(١٧٥)
٢٤٩ ص
(١٧٦)
٢٤٩ ص
(١٧٧)
٢٥٢ ص
(١٧٨)
٢٥٤ ص
(١٧٩)
٢٥٦ ص
(١٨٠)
٢٥٦ ص
(١٨١)
٢٦٠ ص
(١٨٢)
٢٦٢ ص
(١٨٣)
٢٦٦ ص
(١٨٤)
٢٧٠ ص
(١٨٥)
٢٧٤ ص
(١٨٦)
٢٧٤ ص
(١٨٧)
٢٧٥ ص
(١٨٨)
٢٧٥ ص
(١٨٩)
٢٧٨ ص
(١٩٠)
٢٧٨ ص
(١٩١)
٢٧٩ ص
(١٩٢)
٢٧٩ ص
(١٩٣)
٢٨٢ ص
(١٩٤)
٢٨٢ ص
(١٩٥)
٢٨٢ ص
(١٩٦)
٢٨٤ ص
(١٩٧)
٢٨٥ ص
(١٩٨)
٢٨٥ ص
(١٩٩)
٢٨٦ ص
(٢٠٠)
٢٨٧ ص
(٢٠١)
٢٨٧ ص
(٢٠٢)
٢٨٨ ص
(٢٠٣)
٢٨٨ ص
(٢٠٤)
٢٩٢ ص
(٢٠٥)
٢٩٢ ص
(٢٠٦)
٢٩٦ ص
(٢٠٧)
٢٩٦ ص
(٢٠٨)
٢٩٩ ص
(٢٠٩)
٣٠٠ ص
(٢١٠)
٣٠١ ص
(٢١١)
٣٠١ ص
(٢١٢)
٣٠٥ ص
(٢١٣)
٣٠٧ ص
(٢١٤)
٣٠٨ ص
(٢١٥)
٣٠٩ ص
(٢١٦)
٣٠٩ ص
(٢١٧)
٣١٠ ص
(٢١٨)
٣١٠ ص
(٢١٩)
٣١٠ ص
(٢٢٠)
٣١١ ص
(٢٢١)
٣١١ ص
(٢٢٢)
٣١٣ ص
(٢٢٣)
٣١٣ ص
(٢٢٤)
٣١٣ ص
(٢٢٥)
٣١٥ ص
(٢٢٦)
٣١٦ ص
(٢٢٧)
٣١٦ ص
(٢٢٨)
٣١٧ ص
(٢٢٩)
٣١٨ ص
(٢٣٠)
٣١٨ ص
(٢٣١)
٣١٨ ص
(٢٣٢)
٣٢٤ ص
(٢٣٣)
٣٢٦ ص
(٢٣٤)
٣٣٣ ص
(٢٣٥)
٣٣٤ ص
(٢٣٦)
٣٣٥ ص
(٢٣٧)
٣٣٥ ص
(٢٣٨)
٣٣٦ ص
(٢٣٩)
٣٣٦ ص
(٢٤٠)
٣٣٩ ص
(٢٤١)
٣٣٩ ص
(٢٤٢)
٣٤٠ ص
(٢٤٣)
٣٤٠ ص
(٢٤٤)
٣٤١ ص
(٢٤٥)
٣٤١ ص
(٢٤٦)
٣٤٥ ص
 
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص

الأشباه و النظائر في النحو - السيوطي، جلال الدين - الصفحة ٢٧٥

حرف الفاء

الفرع أحطّ رتبة من الأصل‌

و من ثم لم يجز إعمال اسم الفاعل عند البصريين من غير اعتماد، قال في (البسيط): لأنه فرع عن الفعل في العمل، و القاعدة حط الفروع عن رتب الأصول، فاشترط اعتماده على أحد الأمور الستة ليقوى بذلك على العمل.

و قال‌ [١] ابن يعيش: قال الكسائي في قوله تعالى: كِتابَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ‌ [النساء: ٢٤] إنه نصب بعليكم على الإغراء، كأنه قال: عليكم كتاب اللّه، فقدم المنصوب. قال: و مثله قول الشاعر: [الرجز]

[١٩٨]- يا أيها المائح دلوي دونكا

 

 

 

أي: دونك دلوي.

قال: و ما قاله ضعيف لأن هذه الظروف ليست أفعالا، و إنما هي نائبة عن الأفعال، و في معناها، فهي فروع في العمل على الأفعال، و الفروع أبدا منحطة عن درجات الأصول فإعمالها فيما تقدم عليها تسوية بين الأصل و الفرع و ذلك لا يجوز.

و قال‌ [٢] أيضا: إذا قلت: عندي راقود خلّا، و رطل زيتا، فلا يحسن أن يجري وصفا على ما قبله لأنه اسم جامد غير مشتق، و لا إضافته لأجل التنوين فنصب على الفضلة تشبيها بالمفعول و تنزيلا للاسم الجامد منزلة اسم الفاعل، من جهة أنه إذا نون نصب فعمل النصب، و انحط عن درجة اسم الفاعل فاختص عمله في المكرة دون المعرفة، كما انحط اسم الفاعل عندنا عن درجة الفعل، حتى إذا أجري على غير من هو له وجب إبراز ضميره نحو قولك: زيد هند ضاربها هو.


[١] انظر شرح المفصّل (١/ ١١٧).

[١٩٨] - الرجز لجارية بن مازن في الدرر (٥/ ٣٠١)، و شرح التصريح (٢/ ٢٠٠)، و المقاصد النحوية (٤/ ٣١١)، و بلا نسبة في اللسان (ميح)، و أسرار العربية (ص ١٦٥)، و الإنصاف (ص ٢٢٨)، و أوضح المسالك (٤/ ٨٨)، و جمهرة اللغة (ص ٥٧٤)، و شرح الأشموني (٢/ ٤٩١)، و شرح المفصّل (١/ ١١٧)، و المقرب (١/ ١٣٧)، و المغني (٢/ ٦٠٩).

[٢] انظر شرح المفصّل (٢/ ٧٢).