تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٢٣ - تفسير پاداش سحرخيزان نيكوكار

يستغفرون:

" آخر شب براى تهجد (نماز شب) نزد من محبوبتر است از آغاز آن، زيرا خداوند مى‌فرمايد: پرهيزگاران در سحرگاهان استغفار مى‌كنند" [١] و در حديث ديگرى از امام صادق ع مى‌خوانيم:

كانوا يستغفرون اللَّه فى الوتر سبعين مرة فى السحر:

" نيكوكاران بهشتى در نماز وتر به هنگام سحر هفتاد مرتبه از خدا طلب آمرزش مى‌كردند" [٢]

تعبير به" حق" در اينجا يا به خاطر اين است كه خداوند بر آنها لازم شمرده است (مانند زكات و خمس و سائر حقوق واجب شرعى) و يا آنها خود بر خويشتن الزام كرده‌اند و تعهد نموده‌اند، و در اينصورت غير حقوق واجب را نيز شامل مى‌گردد.

بعضى معتقدند اين آيه تنها ناظر به قسم دوم است، و حقوق واجب را شامل نمى‌شود، زيرا حقوق واجب در اموال همه مردم است، اعم از پرهيزگاران و غير آنها، و حتى كفار، بنا بر اين وقتى مى‌گويد: در اموال آنها چنين حقى است يعنى علاوه بر واجبات آنها بر خود لازم مى‌دانند كه در راه خدا از اموال خويش به سائلان و محرومان انفاق كنند، ولى مى‌توان گفت كه فرق نيكوكاران با ديگران آن است كه آنها اين حقوق را ادا مى‌كنند در حالى كه ديگران مقيد به آن نيستند.

اين تفسير نيز گفته شده كه تعبير به" سائل" در مورد حقوق واجب است، چرا كه حق سؤال و مطالبه دارد، و تعبير به" محروم" در حقوق مستحبّ‌

[١] در المنثور جلد ٦ صفحه ١١٣.

[٢]" مجمع البيان" ذيل آيات مورد بحث.