تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٠٠ - نكته حميت جاهليت چيست؟

در امور مثبت و سازنده است.

امير مؤمنان على ع به هنگام انتقاد از بعضى از ياران سست عنصر و سركش مى‌فرمايد:

منيت بمن لا يطيع اذا امرت و لا يجيب اذا دعوت ...

اما دين يجمعكم و لا حمية تحمشكم‌

:" گرفتار مردمى شده‌ام كه اگر فرمان دهم اطاعت نمى‌كنند، و اگر دعوتشان كنم اجابت نمى‌كنند ... آيا دين نداريد كه شما را جمع كند؟ يا غيرتى كه شما را بخشم آورد؟ (و به انجام وظائف وادارد) [١] ولى غالبا در همان معنى مذموم به كار رفته است، چنان كه امير مؤمنان على ع در خطبه" قاصعه" بارها روى اين معنى تكيه كرده است، و در مذمت ابليس كه پيشواى مستكبران بود، مى‌فرمايد:

صدقه به ابناء الحمية و اخوان العصبية و فرسان الكبر و الجاهلية

:" او را فرزندان نخوت و حميت، و برادران عصبيت، و سواران بر مركب كبر و جهالت تصديق كردند" [٢] و در جاى ديگر همين خطبه، به هنگامى كه مردم را از تعصبات جاهليت بر حذر مى‌دارد، مى‌فرمايد:

فاطفئوا ما كمن فى قلوبكم من نيران العصبية و احقاد الجاهلية، فانما تلك الحمية تكون فى المسلم من خطرات الشيطان و نخواته و نزغاته و نفثاته‌

!:" شراره‌هاى تعصب و كينه‌هاى جاهلى را كه در قلب داريد خاموش سازيد، كه اين نخوت و حميت و تعصب ناروا در مسلمانان از القائات و نخوت و وسوسه شيطان است" [٣] به هر حال، شك نيست كه وجود چنين حالتى در فرد يا جامعه باعث عقب ماندگى و سقوط آن جامعه است، پرده‌هاى سنگينى بر عقل و فكر انسان مى‌افكند.

و او را از درك صحيح و تشخيص سالم باز مى‌دارد، و گاه تمام مصالح او را به باد

[١]" نهج البلاغه" خطبه ٣٩.

[٢] و [٣] " نهج البلاغه" خطبه ١٩٢ (خطبه قاصعه).