تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٦٣ - تفسير اينهمه درس عبرت در تاريخ پيشينيان

*** اما فرعون نه تسليم معجزات بزرگ موسى ع كه گواه ارتباطش با خدا بود شد، و نه در مقابل دلائل منطقى او سر تعظيم فرود آورد، بلكه به خاطر غرور و تكبرى كه داشت" با تمام وجودش از او روى گردان شد و گفت اين مرد ساحر يا ديوانه است"! (فَتَوَلَّى بِرُكْنِهِ وَ قالَ ساحِرٌ أَوْ مَجْنُونٌ‌).

" ركن" در اصل به معنى ستون و پايه اصلى، و بخش مهم هر چيز است، و در اينجا ممكن است اشاره به اركان بدن باشد. يعنى فرعون به طور كامل و با تمام اركان بدن به موسى پشت كرد.

بعضى نيز گفته‌اند منظور در اينجا لشكر او است، يعنى تكيه بر اركان لشكر خويش كرد و از پيام حق رويگردان شد.

و يا اينكه هم خودش از فرمان خدا روى برتافت و هم اركان حكومت و لشكر خود را منحرف ساخت‌ [١] جالب اينكه جباران زورگو در تهمتها و نسبتهاى دروغينى كه به انبياء بزرگ مى‌دادند گرفتار سردرگمى و تناقض و پريشانگويى عجيبى بودند، گاه آنها را ساحر مى‌خواندند، و گاه مجنون، با اينكه" ساحر" بايد انسان هوشيارى باشد كه با استفاده از ريزه‌كاريها و مسائل روانى و خواص مختلف اشياء كارهاى اعجاب انگيزى را انجام دهد و مردم را اغفال نمايد، در حالى كه مجنون نقطه مقابل آن است.

*** اما قرآن از نتيجه كار فرعون جبار و اعوانش چنين خبر مى‌دهد:" ما

---

[١] بايد توجه داشت كه" باء" در" بركنه" طبق تفسير اول" باء مصاحبه" است و طبق تفسير دوم" باء سببيت" است و طبق تفسير سوم" باء تعديه".