تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦١ - تفسير متخلفان آماده طلب!

جمله" تُقاتِلُونَهُمْ أَوْ يُسْلِمُونَ‌" (با آنها پيكار كنيد تا مسلمان شوند) دليل بر اين است كه اهل كتاب نبودند، زيرا آنها را مجبور به پذيرش اسلام نمى‌كنند، بلكه مخير ميان اسلام آوردن يا پذيرش شرائط اهل ذمه و همزيستى مسالمت‌آميز با مسلمانان و پرداخت جزيه مى‌كنند، تنها مشركان و بت پرستان هستند كه چيزى جز اسلام از آنان پذيرفته نمى‌شود، زيرا اسلام بت پرستى را به عنوان يك" دين" نمى‌شناسد، و اجبار در ترك بت پرستى جايز است.

و با توجه به اينكه در عصر پيامبر ص بعد از ماجراى" حديبيه" و" خيبر" غزوه مهمى با مشركان جز فتح" مكه" و غزوه" حنين" وجود نداشت، آيه فوق مى‌تواند اشاره به آنها باشد، مخصوصا غزوه حنين كه مردان جنگجوى سخت‌كوشى از طايفه" هوازن" و" بنى سعد" در آن شركت داشتند.

اما اينكه بعضى احتمال داده‌اند اشاره به غزوه" موته" كه با روميان انجام گرفت بوده باشد بعيد به نظر مى‌رسد، چرا كه آنها اهل كتاب بودند.

و احتمال اينكه منظور جنگهاى بعد از پيامبر ص از جمله جنگ با اهل" فارس" و" يمامه" بوده باشد بسيار بعيدتر است، چرا كه لحن آيات نشان مى‌دهد مساله مربوط به زمان پيامبر ص است، و هيچ الزامى نداريم كه آن را بر جنگهاى بعد از عصر پيامبر ص تطبيق دهيم، ظاهرا پاره‌اى انگيزه‌هاى سياسى در فكر و انديشه بعضى از مفسران كه روى اين مساله پافشارى داشته‌اند دخالت داشته است! اين نكته نيز قابل توجه است كه پيامبر ص به آنها قول نمى‌دهد كه در جنگهاى آينده شما غنائمى به چنگ مى‌آوريد، زيرا هدف از جهاد كسب غنيمت نيست، بلكه روى اين تكيه مى‌كند كه خداوند پاداش نيكى به شما خواهد داد كه معمولا اين تعبير در مورد پاداشهاى آخرت است.