تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦ - محتواى سوره" فتح"

و مخصوصا در حال احرام نبايد مانع هيچكس شوند، حتى اگر كسى قاتل پدر خويش را در اين ايام و در اين مراسم مى‌ديدند ابدا متعرض او نمى‌شدند.

در اينجا ماجراى مفصلى پيش آمد كه به عقد قرارداد صلحى ميان پيامبر ص و مشركان مكه به نام" صلح حديبيه" منتهى شد كه بعدا از آن سخن خواهيم گفت، ولى به هر صورت آن سال مانع ورود پيامبر ص به مكه شدند، ناچار پيامبر ص به يارانش دستور داد كه شترهاى خود را در همانجا قربانى كنند، سرهاى خود را بتراشند و از احرام بيرون آيند، و به سوى مدينه باز گردند.

در اينجا طوفانى از غم و اندوه مسلمانان را فرا گرفت، و انبوهى از ناراحتيها و گاه شك و ترديد بر افراد ضعيف الايمان غالب شد.

موقعى كه پيامبر ص از حديبيه به سوى مدينه مى‌آمد مركبش سنگين شد و از حركت باز ايستاد، و در همين حال چهره مباركش غرق سرور و شادمانى بى‌سابقه‌اى گشت و فرمود: هم اكنون آيات سوره فتح بر من نازل شد [١] و از اينجا جو خاص حاكم بر اين سوره كاملا نمايان مى‌شود.

در يك بررسى اجمالى مى‌توان گفت كه اين سوره از هفت بخش تشكيل يافته است.

١- سوره با مساله بشارت فتح آغاز مى‌شود، و آيات انجام آن نيز به همين مساله مربوط است، و تاكيد بر تحقق خواب پيامبر ص دائر به وارد شدن به مكه و انجام مناسك عمره است.

٢- بخش ديگرى از سوره حوادث مربوط به" صلح حديبيه" و" نزول سكينه" و آرامش بر دلهاى مؤمنان و مساله" بيعت رضوان" را بازگو مى‌كند.

٣- در بخش ديگرى از مقام پيامبر و هدف والاى او سخن مى‌گويد.

[١]" تلخيص" از" تفسير قمى" و" مجمع البيان" و" فى ظلال".