تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٦٨ - تفسير اينهمه درس عبرت در تاريخ پيشينيان

و از ترس مرگ (و براى اين كه صداى صاعقه را نشنوند) انگشت را در گوش خود مى‌گذارند".

*** سرانجام آخرين جمله‌اى كه در باره اين قوم سركش مى‌فرمايد اين است كه" آنها چنان بر زمين افتادند كه قدرت برخاستن نداشتند و نتوانستند از كسى يارى بطلبند" (فَمَا اسْتَطاعُوا مِنْ قِيامٍ وَ ما كانُوا مُنْتَصِرِينَ‌).

آرى صاعقه چنان آنها را غافلگير كرد و بر زمين كوبيد كه نه خود ياراى برخاستن و دفاع از خويشتن داشتند، و نه قدرت ناله و فرياد و كمك طلبيدن، و در همين حال جان دادند، و سرگذشتشان درس عبرتى براى ديگران شد.

آرى قوم ثمود كه از قبائل معروف عرب بودند و در سرزمين" حجر" (منطقه‌اى در شمال حجاز) با امكانات و ثروت فراوان و عمر طولانى و بناهاى محكم زندگى داشتند، بر اثر سرپيچى از فرمان خدا و سركشى و طغيان و شرك و ظلم و ستم نابود شدند، و آثارشان درس گويايى براى ديگران شد.

*** و در آخرين آيه مورد بحث اشاره كوتاهى به سرنوشت پنجمين قوم يعنى قوم نوح كرده مى‌فرمايد:" پنجمين قوم نوح را پيش از آنها هلاك كرديم، چرا كه آنها قوم فاسقى بودند" (وَ قَوْمَ نُوحٍ مِنْ قَبْلُ إِنَّهُمْ كانُوا قَوْماً فاسِقِينَ‌) [١]" فاسق" به كسى مى‌گويند كه از محدوده فرمان خداوند قدم بيرون گذارد، و آلوده به كفر و ظلم يا ساير گناهان شود.

تعبير" من قبل" (پيش از آنها) شايد اشاره به اين است كه قوم فرعون‌

---

[١] اين جمله محذوفى دارد و طبق گفته" زمخشرى" در" كشاف" در تقدير چنين است:" و اهلكنا قوم نوح" گرچه" اهلكنا" در آيات قبل نبود ولى از مضمون آنها بخوبى استفاده مى‌شود.