تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٢٤ - تفسير پاداش سحرخيزان نيكوكار

است كه حق مطالبه در آن نيست.

" فاضل مقداد" در" كنز العرفان" تصريح مى‌كند كه منظور از" حق معلوم" حقى است كه خود آنها در اموالشان قرار مى‌دهند، و خويشتن را موظف به آن مى‌دانند [١] نظير اين معنى در سوره معارج آيه ٢٤ و ٢٥ آمده است مى‌فرمايد: وَ الَّذِينَ فِي أَمْوالِهِمْ حَقٌّ مَعْلُومٌ لِلسَّائِلِ وَ الْمَحْرُومِ‌.

و با توجه به اينكه حكم وجوب زكات در مدينه نازل شد، و آيات اين سوره همگى مكى است نظر اخير تاييد مى‌شود.

در رواياتى كه از منابع اهل بيت ع رسيده نيز تاكيد شده كه منظور از" حق معلوم" چيزى غير از زكات واجب است.

در حديثى از امام صادق ع مى‌خوانيم:

لكن اللَّه عز و جل فرض فى اموال الاغنياء حقوقا غير الزكاة، فقال عز و جل: وَ الَّذِينَ فِي أَمْوالِهِمْ حَقٌّ مَعْلُومٌ لِلسَّائِلِ‌، فالحق المعلوم غير الزكاة، و هو شى‌ء يفرضه الرجل على نفسه فى ماله ... ان شاء فى كل يوم و ان شاء فى كل جمعة و ان شاء فى كل شهر.

..:" ولى خداوند متعال در اموال ثروتمندان حقوقى غير از زكات قرار داده، از جمله اينكه فرموده است: در اموال آنها حق معلومى براى سائل و محروم است، بنا بر اين" حق معلوم" غير از زكات است، و آن چيزى است كه انسان شخصا بر خود لازم مى‌كند كه از مالش بپردازد ... براى هر روز، و يا اگر بخواهد در هر جمعه و يا در هر ماه ..." [٢] در اين زمينه احاديث متعدد ديگرى با تعبيرات مختلف از امام على بن‌

[١]" كنز العرفان" جلد ١ صفحه ٢٢٦.

[٢]" وسائل الشيعه" جلد ٦ صفحه ٢٧ (ابواب ما تجب فيه الزكات باب ٧ حديث ٢).