تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧١ - نكته بيعت و خصوصيات آن

همانگونه كه پيغمبر ص در بيعت با زنان بعد از فتح مكه شرط كرد كه" مشرك نشوند و آلوده به بى‌عفتى نگردند و دزدى نكنند و فرزندان خود را نكشند و امور ديگر" (سوره ممتحنه آيه ١٢).

به هر حال در باره احكام بيعت بحثهاى مختلفى است كه به طور فشرده در اينجا يادآور مى‌شويم، هر چند مسائل اين بحث در فقه اسلامى نيز در هاله‌اى از ابهام فرو رفته است:

*** ١-" ماهيت بيعت" يك نوع قرار داد و معاهده ميان بيعت كننده از يك سو، و بيعت پذير از سوى ديگر است، و محتواى آن اطاعت و پيروى و حمايت و دفاع از بيعت شونده است، و بر طبق شرائطى كه در آن ذكر مى‌كنند درجات مختلفى دارد.

از لحن آيات قرآن و احاديث استفاده مى‌شود كه بيعت يك نوع عقد لازم از سوى بيعت كننده است كه عمل بر طبق آن واجب مى‌باشد، و بنا بر اين مشمول قانون كلى" أَوْفُوا بِالْعُقُودِ" است (مائده- ١).

بنا بر اين بيعت كننده حق فسخ را ندارد، ولى بيعت پذير چنانچه صلاح بداند مى‌تواند بيعت خود را بر دارد و فسخ كند، در اينصورت بيعت كننده از التزام و عهد خود آزاد مى‌گردد [١]

*** ٢- بعضى بيعت را شبيه" انتخابات" يا نوعى از آن مى‌دانند، در حالى كه‌

---

[١] در ماجراى كربلا مى‌خوانيم كه امام حسين (ع) شب عاشورا خطبه خواند و ضمن اظهار قدردانى از يارانش بيعت خود را از آنها برداشت، تا هر جا مى‌خواهند بروند، (ولى آنها هم چنان وفادار ماندند) و فرمود:

فانطلقوا فى حل ليس عليكم منى زمام‌

(كامل ابن اثير جلد ٤ صفحه ٥٧).