علفخوار مثل اسب چشمش که به گوشت بیفتد حساسیتی ندارد ، تنفر هم دارد . بر عکس ، باز برای اسب جو و علف آن حالت را دارد ولی برای سگ و گربه نه . می‌گویند در میان حیوانات تنها انسان است که هم علفخوار آفریده شده است و هم گوشتخوار و از هر دو نوعش لذت می‌برد . این هم یکی‌ از آن جنبه‌های دوگانگی و جامعیت انسان است . پس چرا این از آن لذت‌ می‌برد و از آن دیگری لذت نمی‌برد ؟ چون ساختمانش برای این ساخته شده و برای آن ساخته نشده است . ساختمان اصلی روح و فکر و عقل انسان حقیقت جو و حقیقت خواه آفریده‌ شده ، یعنی حقیقت ، راستی ، واقعیت ، درستی ، غذای روح انسان است ، آن‌ طور که علف و جو غذای مناسب اسب است و آن طور که گوشت غذای سگ یا گربه است . حق ، حقیقت ، کشف واقعیت آن طور که هست ، غذای روح انسان‌ است . بنابراین اگر روح انسان سالم باشد ، وقتی که مواجه با حقیقت‌ می‌شود، از رسیدن به حق و حقیقت باید لذت ببرد یا رنج ؟ باید لذت ببرد. حق در ذائقه انسان باید شیرین باشد یا تلخ؟ باید شیرین باشد . ولی ما الان‌ مثلی داریم ، می‌گوییم : " الحق مر " حق تلخ است ، و حال آنکه حق نباید تلخ باشد، حق همیشه باید شیرین باشد. ما حق جو آفریده شده‌ایم . این (مثل) معنایش این است که ما دنبال حق نیستیم ، دنبال خودخواهی و منفعت‌ خواهی‌های خودمان هستیم، به حقیقت کاری نداریم. ولی ما فعلا این‌طور هستیم، فطرت ما این طور نیست. پس اگر ما به این حالت در آمدیم که " الحق مر " شدیم ، حق برایمان تلخ شد ، قطعا باید بدانیم که ما بیمار و مریضیم و سخت هم بیمار و مریض هستیم. قرآن روی این مطلب که افراد این بیماری را پیدا کنند و آن فطرت سالم الهی را از دست بدهند و " الحق مر " یا " الحق مکروه " بشوند ، در بسیاری از آیات