انسان در یک عضو معین و در یک محل معین احساس می‌کند . ولی لذتهای روحی‌ و همچنین دردهای روحی ، عضو معین ندارد . مثلا انسان اگر احساس موفقیت‌ کند ، فرض کنید قهرمانی رفته مسابقه قهرمانی داده و فاتح شده ، او احساس لذت و بهجت می‌کند . لذت و بهجت او جا ندارد ( که ) بگوییم او الان کجای بدنش خوشش می‌آید ؟ ( آیا ) یک جای معین و یک نقطه معینی از بدنش هست که آنجا الان خوشش می‌آید ؟ یا عکسش ، وقتی که شکست می‌خورد که از شکست خودش رنج می‌برد ، آیا یک عضو معینی از او درد می‌کند ؟ هیچ‌ عضوی درد نمی‌کند . آدمی که شکست می‌خورد و رنج می‌برد یا آدمی که خدای‌ ناخواسته عزیزی از او از دست رفته و غصه عزیزش را می‌خورد ، هیچ عضوی از او درد نمی‌کند اما رنج می‌برد . نه مثل این است که در سلولی از سلولهای‌ مغزش سوزنی فرو کنند ، نه ، در هیچ عضوی از اعضای بدنش یک جرحی که جرح‌ طبی شناخته بشود وارد نشده ، ولی انسان به تمام وجودش دارد رنج می‌برد . در این مسأله که آیا عذاب و عقاب آخرت ، روحی است یا جسمی ، آنهایی‌ که معتقدند روحی محض است گفته‌اند فقط از نوع همان امور روحی است ، لذتش مثلا از نوع لذتی است که یک انسان از علم می‌برد ، که در این دنیا آن لذتها خیلی ضعیف است و در آنجا که حاجت و مانع بدن نیست فوق‌ العاده قوی و نیرومند است ، کما اینکه در این دنیا هم افرادی که تعقلشان‌ قوی است و عقلشان قوی شده ، لذتی که از فهمیدن می‌برند خیلی بالاتر است‌ از لذتی که دیگران از جسم می‌برند . این قضیه درباره شیخ طوسی معروف است‌ ، می‌گویند گاهی تا صبح روی مسأله‌ای فکر می‌کرد و وقتی که موفق به حل آن‌ مشکل می‌شد آنچنان بهجت و مسرتی به او دست می‌داد که فریاد می‌کرد : " أین الملوک و أبناء