را نکث کند و بشکند به ضرر دو طرف است یا به ضرر یک طرف؟ به ضرر یک‌ طرف . آن طرف همان طور که از نفعش بی‌نیاز است ، از ضررش هم بی‌نیاز است. " « فمن نکث فانما ینکث علی نفسه و من اوفی بما عاهد علیه الله‌ "اما اگر کسی نقض بیعت نکند و به پیمان خودش باقی بماند خدا اجر عظیم‌ به او می‌دهد. اجری که در مقیاس الهی عظیم باشد دیگر برای ما قابل توصیف‌ نیست . این آیات نشان می‌دهد که در همان خلال سفر حدیبیه نازل شده است ، یعنی‌ قبل از این بوده که حضرت به مدینه برگردند ، لهذا دارد که " « سیقول‌ لک المخلفون من الاعراب شغلتنا اموالنا و اهلونا »" . وقتی که پیغمبر اکرم برای سفر به مکه و به عنوان سفر حج از مدینه بیرون آمدند و در حدود هزار و دویست یا هزار و چهارصد نفر همراهشان بودند ایشان عنایت داشتند که جمعیت زیادی همراهشان باشند ، و خیلی از قبائل عرب را که تازه‌ مسلمان شده بودند یا اظهار اسلام می‌کردند یا لااقل خودشان را هم‌پیمان‌ پیغمبر نشان می‌دادند دعوت کردند که با ما بیایید ، آنهایی که در اطراف‌ مدینه بودند ، قبیله غفار ، قبیله مزینه ، قبیله اشجع و . . . نیامدند . علتش این بود که اینها همه می‌گفتند که این سفر سفر خطرناکی است ، محال‌ است که پیغمبر برود و برگردد ، و چون قضیه حدیبیه بعد از قضیه احزاب و بعد از جنگ احد بود ( که ) در جنگ احد کفار آمده بودند در نزدیک مدینه‌ با مسلمین جنگیده بودند ( بالأخره ضربت بزرگی به مسلمین زدند ، هفتاد نفر کشتن به مقیاس آن روز خیلی کار بود ) و بعد از آن جنگ احزاب رخ‌ داده بود که اصلا مسلمین را در محاصره قرار دادند ، تمام این مردم دیگر قضاوتشان این بود که اینها تا دیروز در محاصره دشمن بودند و دشمن اینها را در خانه خودشان محاصره کرده بود ، حالا می‌توانند بروند در خانه دشمن ؟ ! نزدیک آنجا که بروند یک نفر اینها