حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ١٢٨ - شيوه هاى ارزيابى اسناد

٢- مخالفت با سنّت قطعى‌

به اين مطلب هم در ضمن احاديث، توجه داده شده است (مانند حديث شماره پنج در آغاز همين مقاله. مخالفت با كتاب و سنّت، در واقع به اين حقيقت بر مى‌گردد كه سخن منسوب به هر متكلّم را بايد با نقل‌هاى مسلّمى كه از او رسيده و اهداف و مقاصد قطعى او، سنجيد و ارزيابى كرد.

علّامه طباطبايى در تفسير «الميزان»، نمونه‌هاى از اين قبيل را شاهد آورده است.[١]

و نيز امام خمينى روايات جواز فروش انگور به شرابسازان را مخالف كتاب و سنّت مى‌داند و آنها را نمى‌پذيرد.[٢]

٣- مخالفت با عقل‌

اگر مضمون حديثى با ادراك روشن عقلْ مخالفت داشت، نمى‌توان آن را پذيرفت؛ آية اللَّه خويى درباره روايت سَكونى چنين كرده است:

رواية السكوني عن جعفر عن أبيه عليهما السلام إن علياً قال: لبن الجارية وبولها يغسل منه الثوب قبل أن تطعم، لأن لبنها يخرج من مثانة أمها، ولبن الغلام لا يغسل منه الثوب ولا من بوله قبل أن يطعم، لأن لبن الغلام يخرج من العضدين والمنكبين.[٣]

على عليه السلام فرمود: از شير و بول دختر شيرخواره بايد اجتناب شود؛ زيرا از مثانه مادر خارج مى‌شود. اما از شير و بول پسر شيرخوار اجتناب لازم نيست؛ زيرا از بازوان و شانه‌هاى مادر خارج مى‌شود.

از جمله ايراداتى كه آية اللَّه خويى بر اين روايت وارد دانسته‌اند، اين است:

الثالثة: ان الرواية لا يحتمل صحتها ومطابقتها للواقع أبداً للقطع بعدم اختلاف‌

[١]. رجوع شود به: الميزان، ج ١٢، ص ٢٨٦. ج ١٤، ص ٢٢٩ و ٣٩٦.

[٢]. كتاب البيع، ج ٥، ص ٣٥٤- ٣٥٥.

[٣]. وسائل الشيعة، ج ٢، ص ١٠٠٣، ب ٣١ من النجاسات، ح ٤.