حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ٤٩ - طرح پژوهشى علم الحديث

٣. فقه الحديث.

اينها سه حوزه كلان علم حديث است كه گرچه پژوهش‌هايى در آنها صورت يافته، اما جاى كاوش‌هاى علمى بسيار دارد.

١. تاريخ حديث و كتابشناسى‌

بررسى تاريخ حديث از آغاز تا دوره كمال، امرى ضرورى است. گرچه به صورت اندك در برخى كتب از آن سخن رفته، چون «علم حديث» اثر استاد شانه‌چى، «مقدمه‌اى بر تاريخ تدوين حديث» اثر رسول جعفريان، «تدوين السنة المطهرة» نوشته محمدرضا الحسينى الجلالى، «تحول علم حديث»، نوشته مصطفى اوليائى، «سير تحول قرآن و حديث» از على فاضل و عبدالرحمن انصارى، «تدوين الحديث» از محمدعلى مهدوى راد و احمد عابدى (چاپ شده در مقدمه المعجم المفهرس لألفاظ أحاديث البحار) و... اما هنوز كار درخور و همه جانبه صورت نگرفته است.

هنوز اثرى در باب ارزيابى اصول اربعماة در دست نيست و حتى نام اين اصول، روشن نشده است. علامه تهرانى در الذريعه، ١١٧ اصل‌[١]

را نام مى‌برد؛ نجاشى در الرجال، هفت اصل و شيخ در الفهرست، از ٥٩ اصل نام برده است.

بررسى مراحل تدوين و شرايط و انگيزه‌هاى هر دوره، كارى بسيار ارزشمند است. در پرتو چنين تحقيقى مى‌توان ميزان اعتبار كتب حديث را نيز تا حدودى روشن ساخت.

تدوين كتابشناسى توصيفى كتب حديث، امر لازم ديگرى است. در اين تدوين بايد اين اطلاعات به صورت مستند و تحقيقى عرضه گردد:

١. شناسنامه كتاب.

[١]. الذريعة، ج ٢، ص ١٣٥- ١٦٧.