حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ١٨٠ - راهبردهايى فهم تاريخ صدور

به نظر مى‌رسد كه مى‌توان در گام نخست، برخى معيارها و راهبردها را (بدين شرح) مطرح كرد:

١. شناخت تاريخ حيات معصومان عليهم السلام و به دست آوردن فضاى كلّى دوران هريك از پيشوايان معصوم، در شناسايى كلّىِ احاديث، سودمند است. در اين شناسايى، مى‌بايد محورهاى زير، روشن گردد:

الف. جريان‌هاى سياسى،

ب. حاكمان وسلطه‌هاى سياسى،

ج. احزاب و حركت‌هاى اجتماعى،

د. مسائل فكرى و عقيدتى و پرسش‌هاى رايج،

ه. مكتب‌هاى فقهى،

و. شرايط جنگ و صلح،

ز. شرايط فقر و غنا،

ح. ميزان ارتباطات با ساير شهرهاى اسلامى و ممالك غير اسلامى.

٢. آگاهى يافتن از شغل، وضعيّت زندگى و روحيّات شخصى راويان، معيار ديگرى براى شناخت كلّى احاديث است.

٣. شناسايى اصول حديثى و مصادر اوّليّه (كه در عصرِ حضور تدوين يافته‌اند) نيز مى‌تواند در اين زمينه، رهگشا باشد.

و....

***

اين، وجيزه‌اى بود در باب شناخت تاريخ صدور حديث، و بدان اميد بر قلم جارى گشت كه فرزانگان و ارباب دانش و فضيلت، سعى وافر در طرح، تكميل و غنا بخشى به اين موضوع، روا دارند.