احتجاجات (ترجمه جلد 4 بحار الأنوار) - علامه مجلسی - الصفحة ٣٠٥ - مناظره عمران صابى
مخلوقات زمين است. ديگر در اين مورد حق توضيح بيشترى بر من ندارى جز اينكه وحدانيت او را برايت اثبات كنم[١].
عمران صابى (براى اينكه اثبات يك نوع تغيير در خدا نمايد) گفت مگر او اول ساكت نبود قبل از آفرينش موجودات، بعد سخن گفت؟
حضرت رضا فرمود: سكوت وقتى صحيح است كه قبلا كسى صحبتى كرده باشد بعد مىگويند ساكت شد. در اين مورد مثالى مىزنم به چراغ كه در بارهاش سخن گفتن و ساكت بودن صحيح نيست. نبايد گفت چراغ ساكت است و صحبت نمىكند (چون سخن گفتن به چراغ ارتباطى ندارد) در مورد خداوند نيز نمىتوان گفت سخن، گفت به آن معنى كه تو از سخن گفتن درك مىكنى كه با زبان و لب و دهان مىگويد (بلكه ايجاد صوت مىنمايد) مثل چراغ كه نور مىبخشد نه به آن معنى است كه تغييرى مىكند و حركتى مىنمايد و براى بخشيدن نور اعضا و جوارح خود را به كار مىبرد همين كه توالى و پشت سر هم آمدن نور باشد مىگوئيم، چراغ نور مىبخشد. خداوند نيز در آفريدن موجودات احتياج به حركت و به كار بردن آلت و ابزار يا فكر و انديشه تا تغييرى در او به وجود آيد[٢].
عمران گفت آقا من خيال مىكنم خداوند به آفرينش موجودات تغيير حال مىدهد. حضرت رضا ٧ فرمود: سخن محالى گفتى. به همين كه مدعى شدى ذات او به وجهى از وجوه تغيير يابد آيا آتش در ذات خود تغييرى به وجود
[١] منظور اين است كه سؤال از كيفيت و چگونگى خدا صحيح نيست و اين مطلب كه چگونه است، جواب ندارد مگر به همان اندازه كه وحدانيت او را ثابت كند و از مشابهت مخلوقات منزهش نمايد.
از اين روايت و روايت ديگر كه بعد خواهد آمد معلوم مىشود كه تفسير( اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ) خدا نور آسمانها و زمين است. يعنى هادى و راهنماى مخلوقات زمين و آسمانها است.
[٢] اين قسمت نقل به معنى شده و با توضيح اضافى ذكر شده.