احتجاجات (ترجمه جلد 4 بحار الأنوار) - علامه مجلسی - الصفحة ٢٥٢ - بخش هفدهم اخبارى كه على بن جعفر از برادر خود موسى بن جعفر
پرسيدم مردى به كنيز خود كه مىخواهد او را آزاد كند و با او تزويج نمايد مىگويد تو را آزاد نمودم و آزاديت را مهر ازدواجت قرار دادم. فرمود: آزاد مىشود اگر خواست ازدواج مىكند و گر نه نمىكند اما اگر با او ازدواج نمود بايد يك چيزى به او بدهد و اگر بگويد با تو ازدواج كردم و مهر تو را آزاديت قرار دادم اين عقد ازدواج درست است، اگر خواست به او چيزى مىبخشد.
پرسيدم از بردهاى كه قرارداد آزاد شدن دارد (مكاتب) و بين چند نفر مشترك است، بعضى از آنها سهم خود را آزاد مىكنند ولى بعد مكاتب عاجز مىشود از انجام قرارداد چه بايد كرد؟ فرمود: آزاد مىشود به واسطه همان مقدارى كه آزاد شده و بايد به كار وادارش كرد براى پرداخت حق بقيه.
پرسيدم شخصى غلام خود را مكاتبه مىكند، بعد از قرارداد غلام مىگويد به من مقدارى از قرار دادم را ببخش و بقيه را زودتر بگير از براى تو است مكانم آيا حلال است؟ فرمود: اگر به صورت هبه و بخشش باشد اشكال ندارد اما اگر بگويد كم كن تا زودتر بدهم صحيح نيست.
پرسيدم از بردهاى كه نصف قرارداد مكاتبه خود را پرداخته يا مقدارى از آن بعد مىميرد و فرزند و مال زيادى مىگذارد چه بايد كرد؟ فرمود: اگر نصف را پرداخته باشد، آزاد مىشود و بقيه آن را از مالش مىپردازند و ارث او متعلق به فرزندش هست.
پرسيدم مسلمان مىتواند با يك مجوسى در يك كاسه غذا بخورد و روى فرش او بنشيند يا در مسجدش و يا با او مصافحه كند؟ فرمود: نه.
پرسيدم يك بردهاى كه مكاتبه شده است جنايتى انجام داده به گردن كيست؟
فرمود: بر عهده مكاتب است.
از فطره ماه رمضان پرسيدم كه مكاتب بايد بپردازد يا بر كسى است كه با او مكاتبه نموده است و يا شهادتش پذيرفته است؟ فرمود: فطره به عهده اوست و شهادتش پذيرفته نيست.
پرسيدم از شخصى كه نصف غلام خود را آزاد كرده با اينكه غلام صحيح است