احتجاجات (ترجمه جلد 4 بحار الأنوار) - علامه مجلسی - الصفحة ١٩٨ - مناظره حضرت صادق
شدن جهان دارى؟
حضرت صادق ٧ فرمود يكى از نزديكترين دلائل را براى تو ذكر مىكنم. تخم مرغى را خواست و در كف گرفت و فرمود اين يك دژ استوار و يك حصار محكمى كه داخل آن يك پوست نازك سفيدى هست و در داخل آن پوست نازك سفيدهاى روان جاى گرفته مانند نقره و يك زرده مايع. آيا در محتويات اين تخم مرغ شك دارى؟ ابو شاكر گفت نه در آنچه فرمودى شكى وجود ندارد.
امام صادق ٧ فرمود: بعد همين تخم جوجهاى مىدهد چون طاوس.
آيا غير آنچه گفتم چيز ديگرى وارد تخم مرغ مىشود؟ ابو شاكر گفت نه. فرمود: اين خود دليلى بر پديد شدن جهان است.
ابو شاكر گفت متشكرم از راهنمايى شما توضيح داديد نيكو و مختصر، اما مىدانيد كه ما جز چيزى را كه به چشم درك نمائيم نمىپذيريم يا به گوش بشنويم و يا با دهان بچشيم و يا بويش را استشمام نمائيم و يا به دست لمس كنيم. حضرت صادق ٧ فرمود: از حواس پنجگانه صحبت كردى، با اينكه حواس نمىتوانند چيزى را ثابت كنند مگر با دليل همان طورى كه تاريكى را نمىشكافند مگر با چراغ. امام ٧ منظورشان اين است كه حواس بدون عقل نمىتوانند راهنماى مسائلى باشند كه از ما دور است و پيدايش شكل و صورتى كه مىبينى معقولى است كه اطلاع به آن از راه محسوس پيدا شده.
مناقب آل ابى طالب ج ٢ صفحه ٢٨.
عبد الرحمن بن سالم گفت ابن بشرمه و ابو حنيفه خدمت حضرت صادق ٧ رسيدند، امام ٧ به ابو حنيفه فرمود: از خدا بترس و دين را با رأى و قياس خود توجيه نكن. اولين كسى كه قياس كرد ابليس بود زيرا خداوند او را امر به سجده كرد. گفت من از او بهترم مرا از آتش آفريده و او را از گل.
بعد فرمود مىتوانى سر خود را با بدنت مقايسه كنى. جواب داد نه. فرمود: بگو اين آب شورى كه در چشمها است براى چيست؟ و ترشح تلخ گوش براى چيست و سردى بينى و آب شيرين دهان اينها براى چه قرار داده شدهاند؟ جواب داد نمىدانم.