اخلاق اسلامى - داودى، محمد - الصفحة ١٣٤ - ٣ امربهمعروف و نهىازمنكر

از اين روايت به‌روشنى برمى‌آيد كه سخن راست را نيز بايد در جاى خود گفت و نبايد به اين دليل كه سخنى راست است، آن‌را در هر جايى بيان كرد.

٣. به اندازه سخن گفتن: در برخى روايات آمده است كه در سخن گفتن نبايد زياده‌روى يا كوتاهى كرد. اميرالمؤمنين عليه السلام مى‌فرمايد:

سخن ميان دو دوست بد گرفتار است: زياده‌روى و كم‌گويى. زياده‌گويى بيهوده‌گويى است و كم‌گويى عجز و ناتوانى.[١]

٤. نداشتن پيامدهاى سوئى چون شرمندگى، سرزنش و پشيمانى: در رواياتى از اميرالمؤمنين على عليه السلام آمده است:

سكوتى كه مايه وقار تو باشد، بهتر از كلامى است كه مايه ننگ توست.[٢]

سكوتى كه سلامت تو را در پى داشته باشد، بهتر از سخنى است كه سرزنش در پى بياورد.[٣]

سكوتى كه مايه كرامت تو باشد، بهتر از گفتارى است كه موجب پشيمانى باشد.[٤]

از آنچه گفتيم، روشن شد كه سخن نيكو سخنى است استوار و محكم كه راست و سودمند باشد. يكى از راه‌هاى تشخيص سخن استوار از غيراستوار ملاحظه آن است كه آيا دوست داريم كسى آن سخن را به ما بگويد، همين نشانه استوار بودن آن است. راه‌هاى ديگر نيز توجه به معيارهايى است كه در روايات بيان شده؛ مانند عالمانه بودن، بجا بودن، به اندازه بودن و نداشتن پيامد سوء.

آثار سخن نيكو

[١] - همان

[٢] - همان، ص ٢٧٤١

[٣] - همان

[٤] - همان