اخلاق اسلامى - داودى، محمد - الصفحة ٦٢ - فضيلتهاى اخلاقى ايمانى

رسالت‌هاى الهى را به مردم ابلاغ مى‌كنند و از خدا مى‌ترسند و از كسى جز خدا نمى‌ترسند.

قرآن كريم مردم را به ترس از خدا و نهراسيدن از ديگران فرامى‌خواند:

إِنَّما ذلِكُمُ الشَّيْطانُ يُخَوِّفُ أَوْلِياءَهُ فَلا تَخافُوهُمْ وَ خافُونِ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ؛[١] در واقع، اين شيطان است كه دوستانش را مى‌ترساند؛ پس اگر مؤمنيد از آنان مترسيد و از من بترسيد.

و در سوره مائده نيز مى‌فرمايد:

فَلَا تَخْشَوُاْ النَّاسَ وَاخْشَوْنِ؛[٢] پس، از مردم نترسيد و از من بترسيد.

مفهوم خوف و رجا

ترس و اميد يا خوف و رجا دو حالت نفسانى‌اند كه در شرايطى خاص بر انسان عارض مى‌شوند. هرگاه كسى بداند يا احتمال دهد در آينده امرى ناخوشايند براى او رخ مى‌دهد، دچار ترس مى‌شود و به‌عكس، اگر بداند يا احتمال دهد امرى خوشايند براى او روى خواهد داد، حالت اميدوارى بر او عارض مى‌شود.

بيم و اميد دو بالى هستند كه انسان را در مسير رضاى خدا به پرواز درآورده، او را از آسيب‌ها و خطرها حفظ مى‌كنند. ترس، انسان را در برابر خطرها هشيار مى‌كند و اميد نيز به او نشاط و انگيزه فعاليت مى‌دهد.

البته بايد دانست كه ترس از خدا بايد به گونه‌اى باشد كه اميد به رحمت و فضل الهى را در انسان از ميان نبرد؛ چنان‌كه اميد به خدا نيز بايد بدان سان باشد كه آدمى را به ارتكاب گناهان و سرپيچى از فرمان‌هاى خداوند واندارد. امام‌صادق عليه السلام مى‌فرمايد:

چنان به خداوند اميدوار باش كه جرئت سرپيچى از خداوند را در تو ايجاد نكند و چنان از خداوند بترس كه تو را از رحمت خداوند نااميد نكند.[٣]

[١] - آل عمران( ٣): ١٧٥

[٢] - مائده( ٥): ٤٤

[٣] - محمدرضا حكيمى و ديگران، الحياة، ج ١، ص ٤٠٧