اخلاق اسلامى - داودى، محمد - الصفحة ١٣٩ - ٤ اصلاح ميان مردم

شما و فرزندان شما دشمن شمايند، از آنان بر حذر باشيد، و اگر ببخشاييد و درگذريد و بيامرزيد، به راستى خدا آمرزنده مهربان است.

وَجَزَاء سَيِّئَةٍ سَيِّئَةٌ مِّثْلُهَا فَمَنْ عَفَا وَأَصْلَحَ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ؛[١] و جزاى بدى، مانند آن، بدى است. پس هر كه درگذرد و نيكوكارى كند، پاداش او بر [عهده‌] خداست. به راستى او ستمگران را دوست نمى‌دارد.

در سخنان معصومان عليهم السلام نيز اين صفت بسيار ستوده شده است. پيامبر صلى الله عليه و آله مى‌فرمايد:

به مكارم اخلاق توجه كنيد كه خداوند عزوجل مرا براى آنها برانگيخت و برخى از مكارم اخلاق آن است كه آدمى كسى را كه به او ستمى كرده است، ببخشايد؛ به كسى كه از او دريغ كرده، اعطا كند؛ با كسى كه رابطه‌اش را با او قطع كرده، رابطه برقرار كند و آن را كه از او عيادت نكرده عيادت كند.[٢]

اميرالمؤمنين عليه السلام مى‌فرمايد:

عفو تاج مكارم اخلاق است.[٣]

امام‌صادق عليه السلام نيز در روايتى مى‌فرمايد:

براى خداوند جرعه‌اى محبوب‌تر از جرعه‌اى خشم نيست كه شخص آن را به صبر يا به حلم فروبرد.[٤]

مفهوم عفو و گذشت‌

عفو، صفح، غفران، حلم و كظم‌غيظ واژه‌هايى هستند با معانى نزديك به هم. عفو به معناى بخشيدن خطاى خطاكار و تنبيه نكردن او و معادل گذشت‌كردن در زبان فارسى است. در قرآن

[١] - شورى( ٤٢): ٤٠

[٢] - محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٨٦، ص ٤٢٠

[٣] - محمد محمدى رى‌شهرى، ميزان الحكمة، ج ٣، ص ٢٠١٢

[٤] - محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٨٦، ص ٤١٣