حالش در پايان حديث خواهد آمد) پيش آن حضرت آمده سلام كرد و برفت، امام صادق (ع) دلش بحال او سوخت و اشگ از چشمانش جارى شد من بآن حضرت عرضكردم: شما را ديدم كه با او رفتارى كردى كه پيش از اين چنين نميكردى؟ فرمود: بحال او رقت كردم چون او را بچيزى نسبت دهند كه حق او نيست (يعنى او را مهدى موعود و شايسته امر خلافت دانند در صورتى كه او نيست و شايسته آن هم نيست) او را من در كتاب على عليه السّلام نه از خلفاى اين امت و نه از پادشاهان آنها يافته‌ام (و نامش در زمره خلفاى اين امت ثبت نشده).

شرح- محمد بن عبد اللَّه كه نامش در اين حديث ذكر شده فرزند عبد اللَّه بن حسن بن حسن بن على بن ابى طالب (ع) است كه در زمان منصور دوانيقى (دومين خليفه عباسى) قيام كرد و خود را مهدى موعود دانست و كشته شد، و كلينى (ره) جريان آمدن عبد اللَّه بن حسن را براى جلب موافقت امام صادق (ع) براى بيعت با فرزندش محمد در اصول كافى نقل كرده است بدان جا مراجعه شود. كه در آنجا هم امام صادق صريحا بعبد اللَّه بن حسن فرمود كه كار بيعت مردم با محمد سر نخواهد گرفت و او بدست منصور كشته خواهد شد. و او را اندرز داد كه بر عليه منصور قيام نكند. ولى با كمال تأسف عبد اللَّه بن حسن اندرزهاى آن حضرت را نپذيرفت بلكه سخنان آن حضرت را حمل بر حسادت كرده نسبت بدان حضرت گستاخى نمود. و بالاخره هم چنان شد كه امام (ع) فرموده بود.

٥٩٥- على بن ابراهيم در حديث مرفوعى روايت كرده كه امام صادق (ع) بمردى فرمود: «فتى» (يعنى جوان) در نزد شما چه كسى است؟ آن مرد پاسخداد: تازه جوان. امام عليه السّلام فرمود: نه، «فتى» يعنى مؤمن، زيرا اصحاب كهف پيرمرد بودند ولى خداى عز و جل بواسطه ايمانى كه داشتند آنها را جوان ناميده است.

شرح- مقصود امام (ع) اين است كه جوان از نظر خدا و دين آن كسى است كه جوانمرد باشد و در راه ايمان بخدا گذشت و جوانمردى داشته باشد، چنانچه اصحاب كهف اين چنين بودند.

٥٩٦- سدير گويد: مردى از امام باقر (ع) از تفسير گفتار خداى عز و جل پرسيد كه فرمايد:

گفتند پروردگارا ميان منزلگاههاى (سفر) ما فاصله و دورى انداز و بخودشان ستم كردند» (سوره‌