پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٤٧ - بالا گرفتن كار بنى عباس و موضعگيرى امام صادق عليه السلام

يكديگر تبريك مى‌گفتند[١].

امام صادق عليه السّلام به خوبى درك مى‌كرد كه شرايط خطرناكى است و اين برهه زمانى در خود پيچيدگى‌ها و مشكلات زيادى دارد كه به زودى رخ مى‌نمايد.

امّا زمانه هميشه براى فعاليّت و تحرّك آماده است و امام عليه السّلام مى‌تواند به ادامه راه و رويّه خود پرداخته، آن را در ذهن امّت ريشه‌دار كرده و افق‌هاى رسالى جديدى را در روبروى آنان بگشايد كه موجب ايمن‌سازى امت در آينده شود.

چرا كه عبّاسيان در اين وقت مشغول به مبارزه با امويان بوده و مى‌بينيم كه امام صادق عليه السّلام به مناسبت كشته شدن معلّى با داوود بن على برخورد بسيار سختى نكرده است. يعنى به صورت انقلاب و يا درگيرى‌هاى مسلّحانه. كما اينكه داوود نيز از اين حركت قصد داشت موضع امام را نسبت به خود شديدتر كرده و امام را به عكس العمل وادار كند. امّا امام عليه السّلام در برابر او عقب‌نشينى نكرده و با منطقى قويتر كه امثال داوود از مقابله و روبرو شدن با آن عاجز هستند با او روبرو شدند.

پناه بردن امام صادق عليه السّلام به دعا مسأله‌اى بود كه عبّاسيان در ضمن آن فهميدند كه امام عليه السّلام قصد رويارويى نظامى با آن‌ها را ندارد. امّا چنين اعمالى آن حضرت را از پيگيرى فعاليّت‌هايش خسته و دل‌زده نخواهد كرد. از ديگر فوايد دعاى امام عليه السّلام اين بود كه به آنان اين‌گونه وانمود كند كه امام عليه السّلام داراى چنان قواى نظامى نيست كه بتواند با آن به يك عمل مسلّحانه دست زده و نظام آن‌ها را مورد تهديد قرار دهد. چنين تفكّرى عبّاسيان را از جانب امام آسوده‌خاطر كرده و فرصت‌هاى جديدى براى امام مهيّا مى‌ساخت تا به‌

[١] . كافى ٢/ ٥١٣، الخرائج و الجرائح ٢/ ٦١١، بحار الانوار ٤٧/ ٢٠٩.