پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٣٢٠ - قواعد فقهى كلى

قواعد فقهى كلّى‌

١. موسى بن بكر گويد: به امام صادق عليه السّلام عرض كردم: مردى يك روز، دو روز يا سه روز يا چهار روز يا بيشتر بيهوش مى‌ماند. آيا او چه اندازه بايد نمازش را قضا كند؟ امام صادق عليه السّلام پاسخ دادند:

«ألا أخبرك بما يجمع لك هذه الأشياء كلّها؟ كلّما غلب اللّه عليه من أمر فاللّه أعذر لعبده»؛

آيا تو را خبر ندهم به قاعده‌اى كلّى كه جواب همه اين سؤال‌ها در آن باشد؟ خداوند عذر بندگانش را در همه امور غير اختيارى مى‌پذيرد[١].

٢. از محمّد بن علىّ بن الحسين روايت است كه گفت: امام صادق عليه السّلام فرمودند:

«كلّ شي‌ء مطلق حتّى يرد فيه نهي»؛

هر چيزى آزاد است تا اينكه در آن از جانب خدا نهيى برسد[٢].

٣. از داوود بن فرقد روايت شده كه گفت: از امام صادق عليه السّلام شنيدم كه مى‌فرمود:

اگر شما معناى كلام ما را بفهميد و درك كنيد، فقيه‌ترين مردميد، چرا كه هر كلمه ممكن است بر چند وجه معناى مختلفى پيدا كند، انسان اگر بخواهد مى‌تواند كلام خود را به‌گونه‌اى تغيير بدهد كه معنايش عوض شود ولى دروغ نباشد[٣].

٤. از ابى اسحاق ارجانى روايت مرفوعى نقل شده است كه گفت: امام‌

[١] . خصال ٢/ ٦٤٤، ابواب مابعد الالف، ح ٢٤.

[٢] . فقيه ١/ ٣١٧، باب وصف الصّلاة ... القنوت و استحبابه، ح ٩٣٧.

[٣] . معانى الاخبار ١/ ١، باب ١.