پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٠٨ - مورد دوم تعامل تربيتى در دو عرصه تعليم و تعلم

آن حضرت همچنين فرموده‌اند:

اگر از برادر دينى خود چيزى ديدى كه تو را ناپسند آمد كار او را توجيه كن و براى كار او در دل عذرى بياور و در صورت عدم تطبيق عذر با كار او اين كار را تا هفتاد بار تكرار كن و اگر باز هم كار او توجيه‌بردار نبود، با خود بگو شايد كار او دليلى دارد كه من نمى‌دانم.[١]

مورد دوّم: تعامل تربيتى در دو عرصه تعليم و تعلّم‌

امام صادق عليه السّلام بر اين نكته تأكيد فراوان داشتند كه رسالت علمى اگر از اصول اخلاقى جدا شود و علم به عنوان ابزارى در جهت اغراض دنيوى قرار گيرد، بسيار خطرناك خواهد بود و چهره رسالت مقدّس اسلامى را ديگرگونه و زشت خواهد كرد. همين پديده جدايى بين علم و قواعد اخلاقى در زمان بنى اميّه و بنى عبّاس نقشى منفى بازى كرد و در نتيجه همين جدايى، پديده واعظان دربارى به وجود آمد. پديده‌اى كه دين را چونان ابزارى در دست حكومت‌هاى وقت قرار مى‌داد. از اينجا بود كه امام عليه السّلام همگان را از اين پديده شوم برحذر مى‌داشت و با اين بيان شيوا، طالبان علم و دانش را به چند دسته تقسيم كرده و از هم تفكيك مى‌نمود. آن حضرت فرموده است:

طالبان دانش سه دسته‌اند. آنان را هم به شخص و هم به صفاتشان بشناسيد: گروهى علم را براى نادانى و جدال و غلبه بر خصم مى‌آموزند. گروهى دانش را براى فخر فروشى و پرگويى و گول زدن ديگران مى‌آموزند، و بالاخره گروهى علم را براى فهميدن و انديشيدن مى‌آموزند.

[١] . احقاق الحق ١٢/ ٢٧٩، المشروع الروىّ ١/ ٣٥.