پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٣١٧ - روش تفقه در دين

روش تفقّه در دين‌

١. هشام بن سالم گويد: به امام صادق عليه السّلام عرض كردم: حقّ خداوند بر بندگان چيست؟ آن حضرت فرمودند:

حقّ خداوند بر بندگان اين است كه آنچه را كه مى‌دانند بگويند و از آنچه نمى‌دانند خوددارى كنند. اگر آنان چنين كنند حقّ خداوند را ادا كنند[١].

٢. هشام بن سالم از امام صادق عليه السّلام روايت كند كه فرمود:

«إنّما علينا أن نلقي إليكم الاصول و عليكم التفريع»؛

بر ماست كه اصول را به شما بگوييم و بر شماست كه طبق اصولى كه ما به شما مى‌گوييم فروعات را كشف كنيد[٢].

٣. ابن مسكان از حبيب نقل مى‌كند كه گفت: امام صادق عليه السّلام به ما فرمودند:

كسى در نزد من محبوب‌تر از شما نيست، مردم به راه‌هاى مختلف رفته‌اند. بعضى از آن‌ها تابع هوا و هوس خود شده‌اند. بعضى از آن‌ها تابع آراء و نظرات عقلى خود گشتند. امّا شما تابع نظريه‌اى شده‌ايد كه ريشه‌دار است‌[٣].

٤. هشام روايت مى‌كند كه به امام صادق عليه السّلام گفتند: از شما روايت شده كه مراد از خمر و ميسر و انصاب و ازلام در آيه شريف قرآن، بعضى از انسان‌ها هستند؟ امام صادق عليه السّلام پاسخ دادند: خداوند هيچگاه خلق خود را با چيزهايى كه‌

[١] . محاسن ١/ ٢٠٤، مصابيح الظّلم، باب ٤، حقّ اللّه عزّ و جلّ فى خلقه، ح ٥٣.

[٢] . سرائر ٣/ ٥٧٥، ما استطرفه من جامع البزنطى.

[٣] . محاسن ١/ ٢٥٤، كتاب الصّفوه و النّور و الرّحمه، باب ٢٣، باب الاحواء، ح ٨٨، چاپ مجمع جهانى اهل بيت عليهم السّلام.