پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٧١ - اسلوب اول اظهارنظر صريح درباره عمر بن عبد العزيز

١. خط سياسى امام محمد باقر عليه السّلام‌

رويه سياسى امام باقر عليه السّلام در مدت امامتش پرهيز از برخورد مستقيم و رو دررويى با امويان بود. اين مطلب از سخن آن حضرت برمى‌آيد كه در آن به تشريح جوّ حاكم و وضعيت مردم و اندازه بيدارى آنان پرداخته است: «اگر آنان را به يارى بخوانيم، پاسخ مثبتى به ما نخواهند داد»[١].

چنانكه آن حضرت در زمان ايجاد فضاى باز سياسى در زمان عمر بن عبد العزيز كاملا از اين فرصت استفاده كرد چه انگيزه ايجاد چنين جوّى براى امام عليه السّلام علاقه ذاتى عمر بن عبد العزيز به امام باقر عليه السّلام بوده يا در اثر فشارهاى بيرونى و ترس از سقوط دولت اموى دست به چنين كارى زده باشد.

امام عليه السّلام برنامه سياسى خود را در برابر عمر بن عبد العزيز بر دو اسلوب متمركز فرمود:

اسلوب اول اظهارنظر صريح درباره عمر بن عبد العزيز

و حكومت او پيش از رسيدن او به خلافت.

ابو بصير روايت كرده است كه: با امام ابو جعفر باقر عليه السّلام در مسجد بودم كه عمر بن عبد العزيز در حالى‌كه دو جامه زردرنگ به تن داشت و بر غلام خود تكيه كرده بود وارد مسجد شد؛ امام باقر عليه السّلام فرمودند: «اين پسر به زودى به حكومت خواهد رسيد و در زمان حكومت خود به عدالت رفتار خواهد نمود و چهار سال به اين منوال‌

[١] . شيخ مفيد، ارشاد ٢/ ١٦٧ و به نقل از آن در مناقب آل ابى طالب ٤/ ٢٠٦ و به نقل از آن‌دو در بحار الانوار ٤٦/ ٢٨٨.