پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٢٣ - جهتگيرىهاى فكرى منحرف در زمان امام صادق عليه السلام

هدايت رهبرى مى‌فرمود. چنانكه حضرت فاطمه زهرا عليها السّلام در خطبه‌اى كه بلافاصله بعد از بالا رفتن ابو بكر از پلّكان خلافت و نشستن بر منبر رسول خدا صلّى اللّه عليه و اله و بركنار كردن امام على بن ابيطالب عليه السّلام از اين جايگاه كه پيامبر اكرم آن حضرت را براى آن معيّن فرموده بود، به همين نكته مهم اشاره فرموده‌اند.

٤. غلوّ: تاريخ‌نويسان، حركت غاليان را در تاريخ اسلام از خطرناكترين و نابودكننده‌ترين حركات براى جامعه اسلامى آن روز مى‌دانستند. چرا كه اين حركت سياسى و عقيدتى با هدف ضربه زدن به اسلام از داخل پايه‌ريزى شده بود. البتّه تحليل اين حركت از جانب مورّخان هميشه حتّى امروز هم مشكل و سخت بوده است. چرا كه خود آورندگان و داعيان اين فكر و عقيده دست به قلم نبرده و عقايد خود را تدوين ننموده‌اند. حركت غلات در دراز مدّت ادامه پيدا نكرد، بلكه مدّت كوتاهى بر صحنه سياست ظاهر شد و سپس به سرعت غروب كرد. امام صادق عليه السّلام با درك صحيح از خطرناك بودن اين عقيده، به سرعت در مقابل آن موضع گرفته و برائت و بيزارى خود را از اين عقيده و تمام اصول آن آشكارا بيان كرده و كسانى را كه مبلّغ اين عقيده بوده‌اند مانند ابو الخطّاب مورد لعن قرار داده و مردم را از هدف‌هاى ناپاك صاحبان اين عقيده برحذر داشته است.

ابتداى حركت غلات در اواخر حكومت امويان به وجود آمد. ابو الخطّاب به صورت پنهانى افكار خود را در شهر كوفه رواج داد. در زمانى كه كوفه دستخوش امواج جريانات سياسى بود. در آن زمان حركت عبّاسيان راه خود را به سوى پيروزى باز مى‌كرد. ابو الخطّاب از آن جهت كوفه را براى نشر عقايد خود انتخاب كرد كه مى‌دانست دوستداران و پيروان اهل بيت در اين شهر زيادند، و احساس كرد مى‌تواند با فكر ناپاك خود دوستى و محبّت اهل بيت را