پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٦١ - ٣ محور روحى و اخلاقى

جنازه مردم شركت كنيد. مريضان مردم را عيادت كرده. با قوم خود در مساجدشان براى نماز حاضر شويد. آيا مردى از شما كه همسايه‌اش حقّ او را مى‌شناسد و ادا مى‌كند، امّا او حقّ همسايه‌اش را نمى‌شناسند و ادا نمى‌كند، نبايد شرم كند؟[١].

امام صادق عليه السّلام يكى از اصحاب خود را سفارش كرده است كه شيعيان ضعيف الايمان را مورد انتقاد و نكوهش قرار ندهند. بلكه آن‌ها را تقويت كرده، ضعفشان را از بين ببرند. آن حضرت فرموده‌اند:

اى پسر جندب، درباره گناهكاران از هم‌مسلكان خود جز به نيكويى سخن نگو. از خداوند توفيق آنان را بخواه و از خداوند براى آنان توبه مسألت كن. چرا كه هركس به سمت ما بيايد و ما را دوست داشته، دشمنان ما را دوست نداشته باشد، آنچه مى‌داند بگويد و درباره آنچه نمى‌داند يا در آن اشكال دارد سكوت كند، اهل بهشت است‌[٢].

امام عليه السّلام در ياران خود صفت تواضع را نيز تقويت مى‌نمودند كه نمونه بارز آن سلام كردن به هركسى است كه به انسان برخورد مى‌كند، و اين مسأله نشانه سلامت نفس انسان است. از ديگر كارهايى كه از تواضع شمرده مى‌شود، ترك مناقشه و جدال بى‌حاصل است. خصوصا در مسائل علمى، و جايى كه گمان برترى‌جويى در آن برود. از ديگر نشانه‌هاى تواضع اين است كه انسان از ستوده شدن درباره نعمت‌هايى كه خداوند به او داده، چون علم، ادب و تقوى ناراحت شده، دوست نداشته باشد كه او را مدح كنند. چرا كه اگر چنين حبّى در ذات او باشد، نشانه اين است كه او دوست مى‌دارد در ميان اجتماع ظهور و بروز پيدا كرده و داراى عظمت گردد و اين به دور از تواضع است.

[١] . اصول كافى ٨/ ١٤٦ ح ١٢١ و به نقل از آن شيخ هادى نجفى، الف حديث فى المؤمن.

[٢] . تحف العقول وصيّت امام صادق عليه السّلام به عبد اللّه بن جندب ٣٠٢.