پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٠٥ - كشته شدن يحيى بن زيد

فرستاد. يحيى با تعداد هفتاد نفر از ياران خود با اين سپاه عظيم روبرو شد و در آخرين نبرد، در اثر تيرى كه به پيشانى‌اش اصابت كرد به شهادت رسيد و تمامى اصحاب او نيز همراه او شهادت را در آغوش كشيدند. (رضوان اللّه عليهم اجمعين)؛ دشمنان سر يحيى را از بدن جدا كرده و بدنش را برهنه كردند[١]؛ اين واقعه در سال ١٢٥ ه به وقوع پيوست جسد شريفش را در جوزجان [گرگان‌] بر دار كشيدند و تا قيام ابو مسلم خراسانى بر همان دار ماند، ابو مسلم بدنش را از دار به زير آورده، بر او نماز خواند و او را دفن كرد[٢].

در سال ١٢٦ ه وليد بن يزيد به دست خود امويان كشته شد و يزيد بن وليد بن عبد الملك به جاى او بر كرسى خلافت نشست. در اين دوره چنان آشفتگى سياسى به وجود آمد كه تا آن روز سابقه نداشت. هركس كوچكترين اميدى به در دست گرفتن رياست داشت از گوشه‌اى سر برآورده بود؛ چرا كه مردم در اين زمان چنان از ستم بنى اميه به ستوه آمده بودند كه بدون هيچ‌گونه دقت و مطالعه‌اى آمادگى پذيرش سخن هركس را كه ادعاى برقرارى عدالت مى‌نمود، داشتند. ازاين‌رو است كه مى‌بينيم در اين دوران گرايشات سياسى گوناگونى پيدا شد.

در چنين آشفته بازارى امكان به دست گرفتن اوضاع و انسجام بخشيدن به همه اين گرايشات سياسى و يك‌سويه كردن آن‌ها، براى امام صادق عليه السّلام نبود.

اينجا است كه مى‌بينيم آن حضرت در قبال اين اوضاع، به عنوان يك‌

[١] . همان.

[٢] . ابن اثير، تاريخ كامل ٥/ ١٢٧.