پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٩٣ - امام صادق عليه السلام در ملكوت اعلى
حضرت به عبادت و نشر علم را وقعى نمىنهاد. در نظر او امام يك شبح ترسناك جلوه مىكرد. اكنون بهطور ايجاز آخرين مراحل زندگى امام و شرح وفات و شهادت آن حضرت را بيان مىداريم.
امام صادق عليه السّلام نزديك شدن مرگ خود را به مردم اعلام كرد. آن حضرت به آنها گفت كه وعده ديدار پروردگار نزديك شده است. از آن جمله روايات اين است:
الف- شهاب بن عبد ربّه گويد: امام صادق عليه السّلام به من فرمود: حال تو چگونه است هنگامى كه محمّد بن سليمان خبر مرگ مرا به تو بدهد؟ شهاب گويد: به خدا قسم كه من تا آن زمان نمىدانستم كه محمّد بن سليمان كيست. امّا روزى در بصره نزد والى آن شهر به نام محمّد بن سليمان بودم. ناگاه نامهاى را به من نشان داد و گفت: اى شهاب، خداوند تو را و ما را در مصيبت پيشوايت جعفر بن محمّد اجر دهد. شهاب گويد: من به ياد كلام امام عليه السّلام افتادم و گريه راه گلوى مرا بست[١].
ب- امام صادق عليه السّلام خبر نزديك شدن مرگ خود را به منصور هم دادند.
هنگامى كه منصور دوانيقى قصد كشتن آن حضرت را كرد امام صادق عليه السّلام به او فرمودند: با من مدارا كن، پس به خدا سوگند كه روزهاى زيادى از مصاحبت من و تو باقى نمانده است، سپس آن حضرت از نزد منصور بيرون رفت، ناگهان منصور به عيسى بن على گفت: به پا خيز و برو از او بپرس آيا مرگ من نزديك شده است يا او؟
عيسى رفت و به امام صادق عليه السّلام رسيد و سخن منصور را براى آن حضرت
[١] . اختيار معرفة الرّجال ٤١٤ ح ٧٨١، دلائل الامامة ١٣٨، اعلام الورى ١/ ٥٢٢، مناقب آل ابى طالب ٤/ ٢٤٢.