پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٥٦ - بالا گرفتن كار بنى عباس و موضعگيرى امام صادق عليه السلام

دين خود را با تقيّه حفظ كرده و زنده نگاه داريد. همانا كسى كه تقيّه نكند ايمان ندارد. شما در ميان مردم مانند زنبور عسل در ميان پرندگان آسمان هستيد. اگر پرندگان بدانند كه در شكم زنبور عسل چيست هيچ زنبور عسلى را باقى نگذاشته همه آن‌ها را مى‌خورند. اگر مردم بدانند كه در دل شما كه محبّ ما اهل بيت هستيد، چه چيزى هست، شما را با زبان‌هاى خود مى‌خورند و در آشكار و پنهان تضعيفتان مى‌كنند. خداوند آن بنده خود را از ميان شما رحمت كند كه بر ولايت ما باشد[١].

و پس از اينكه امام عليه السّلام اين اصل را با سفارشات و راهنمايى‌هاى متعدّد بيان كرد، براى جلوگيرى از كج‌فهمى و بد پياده كردن اين اصل فعاليّت‌هاى تربيتى عملى نيز انجام دادند. امام عليه السّلام از اينكه ممكن است تقيّه در موارد پياده شدن اسباب سستى، ضعف، ترس، سازش، خوارى مؤمنان و ضايع شدن شريعت و احكام آن باشد، فرموده است:

زمين بدون وجود عالمى از ما باقى نمى‌ماند، پس هنگامى كه تقيّه به مسأله خون و خونريزى رسيد، تقيّه‌اى وجود ندارد. و به خدا سوگند كه اگر به يارى ما دعوت شديد و بگوييد ما شما را يارى نمى‌كنيم چون ما تقيّه مى‌كنيم، اين تقيّه نيست. و هر آينه تقيّه در نزد شما از پدر و مادرتان محبوبتر است و اگر قائم ما قيام نمايد احتياجى به يارى خواستن از شما ندارد و در ميان بسيارى از شما كه اهل نفاق هستند حدود الهى را جارى خواهد كرد[٢].

و براى اينكه بيشتر با روش‌هاى تربيتى امام صادق عليه السّلام براى به كمال رسانيدن اين اصل حسّاس در عرصه روابط بين مؤمنين و برحذر داشتن آنان از اينكه اصل تقيّه به جدايى ميان مؤمنين كشيده شود روايت اسحاق بن عمّار صيرفى را مى‌خوانيم. اسحاق گويد: در شرايطى بر امام صادق عليه السّلام داخل شدم‌

[١] . وسائل الشيعة ١١/ ٤٦١.

[٢] . وسائل الشيعة ١١/ ٤٨٣.