قرآن، كتاب اخلاق - سبحانىنيا، محمد تقي - الصفحة ٩٩ - ٢ صبر بر عمل
بايد براى انجام اين تكليف الهى و برابر سختىهايش صبور و شكيبا بود و دست از انجام وظيفه برنداشت؛ آن گونه كه قرآن كريم به نقل از لقمان حكيم در سفارش به فرزندش مىفرمايد: «پسرم! نماز را برپا كن و به خوبىها دعوت كن و از بدىها نهى كن و بر آنچه برايت روى مىدهد، شكيبا باش؛ كه اينها از كارهاى مهم انسان است».[١] همچنين به نقل از پيامبران گذشته مىفرمايد: «در برابر اذيتها كه درباره ما مىكنيد، صبر مىكنيم و اهل توكّل همواره به خدا توكّل مىنمايند».[٢] و بالاخره در آيهاى ديگر مىگويد: «پيش از تو نيز پيامبرانى را تكذيب كردند و آنها تكذيب و آزار مخالفان را تحمل نمودند تا اين كه يارى ما به آنها رسيد».[٣] اين آيات همگى به اين نكته اشاره دارد كه در مسير انجام عمل علاوه بر سختى خود عمل، احتمال سختىهاى ديگرى نيز هست كه نيل به نتيجه، به شكيبايى مضاعف نياز دارد.
بر اساس آنچه بيان شد صبر بر عمل، خود دو نوع است: يكى صبر بر اعمالى كه فقط انجام آنها دشوار است؛ مانند صبر بر انجام عبادتها، واجبات و مستحبات. بديهى است انجام اين تكاليف بر آدمى دشوار است و انسان مؤمن براى انجام اين اعمال سختى زيادى را بايد تحمل و بر آن صبر كند. قسم دوم، رفتارهايى هستند كه انجامشان دشوار است و سختىهاى ديگرى همچون اذيت و آزار و دشمنى ديگران را نيز در پى دارد؛ مانند امر
[١]. لقمان: ١٧: يا بُنَيَّ أَقِمِ الصَّلاةَ وَ أْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ وَ انْهَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ اصْبِرْ عَلى ما أَصابَكَ إِنَّ ذلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ.
[٢]. ابراهيم: ١٢: وَ لَنَصْبِرَنَّ عَلى ما آذَيْتُمُونا وَ عَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُونَ.
[٣]. انعام: ٣٤: وَ لَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِكَ فَصَبَرُوا عَلى ما كُذِّبُوا وَ أُوذُوا حَتَّى أَتاهُمْ نَصْرُنا وَ لا مُبَدِّلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ وَ لَقَدْ جاءَكَ مِنْ نَبَإِ الْمُرْسَلِينَ.