قرآن، كتاب اخلاق - سبحانى‌نيا، محمد تقي - الصفحة ٢١٢ - محبت اختيارى يا غير اختيارى

محبّت در قلب ديگرى يا برداشتن آن از قلب او، در اختيار خداوند متعال است. در قرآن كريم مى‌خوانيم:

أَنِ اقْذِفِيهِ فِي التَّابُوتِ فَاقْذِفِيهِ فِي الْيَمِّ فَلْيُلْقِهِ الْيَمُّ بِالسَّاحِلِ يَأْخُذْهُ عَدُوٌّ لِي وَ عَدُوٌّ لَهُ وَ أَلْقَيْتُ عَلَيْكَ مَحَبَّةً مِنِّي وَ لِتُصْنَعَ عَلى‌ عَيْنِي.[١]

او را در صندوق بگذار و به دريا رها كن تا دريا او را به ساحل اندازد و دشمن من و دشمن او، او را بگيرد و بر تو در دل بيننده محبّت افكندم تا زير نظر من تربيت شوى.

علامه طباطبايى در باره معناى اين آيه معتقد است خداوند محبّت موسى (ع) را در دل فرعون نهاد و او را از كشتنش منصرف ساخت و براى بزرگ شدنش او را به مادرش سپرد.[٢] انتساب انداختن محبّت موسى (ع) در قلب فرعون به خداوند، تصريح دارد كه محبّت قلبى تحت اراده الهى است و علت تامه آن خواست و اراده خداست. صاحب مجمع البيان دوست داشتن موسى (ع) را از سوى فرعون، آسيه و هر بيننده ديگر، به كيفيت آفرينش او مرتبط مى‌سازد و مى‌گويد:

وَ أَلْقَيْتُ عَلَيْكَ مَحَبَّةً مِنِّي‌ يعنى تو را آن چنان آفريدم كه هر كه تو را ببيند دوستت بدارد؛ حتى فرعون هم تو را دوست داشت و از شرّش سالم ماندى و آسيه همسر فرعون هم تو را دوست داشت و تو را به فرزندى گرفت.[٣]

و در ادامه، به نقل از ابن عباس، ايجاد محبّت را به خداوند نسبت مى‌دهد و از قول او مى‌گويد: «يعنى محبّت تو را در دل بندگانم انداختم‌

[١]. طه: ٣٩.

[٢]. الميزان فى تفسير القرآن، ج ١٤، ص ١٤٩.

[٣]. مجمع البيان، ج ٧، ص ١٨.