قرآن، كتاب اخلاق - سبحانى‌نيا، محمد تقي - الصفحة ١٠٤ - ٣ صبر زيانبار(ناپسند)

عمل كرده‌ايد، پاداش داده مى‌شويد».[١] اين بدان جهت است كه آخرت، دارِ عمل نيست، بلكه دارِ پاداش و جزاست.

٣. صبر زيان‌بار (ناپسند)

صبر، فضيلت اخلاقى مهمى به شمار مى‌آيد؛ اما در برخى نابسامانى‌ها مطلوب و پسنديده نيست. اين ناپسندى برخاسته از ذات صبر نيست، بلكه به متعلَّق صبر برمى‌گردد. براى مثال، صبر هنگام حضور در مجلس لهو و لعب يا مجلس گناه بى آن كه خود فرد گناهى به جز حضور در آن مجلس مرتكب شود، يا صبر بر ظلم ظالم هنگامى كه قدرت بر ترك مجلس لهو و لعب يا جامعه فاسد و يا رد ظلم وجود دارد، از مصاديق صبر ناپسند به شمار مى‌رود. بنابراين عذرتراشى براى حضور در مجلس گناه و پذيرش ظلم ظالم براى كسى كه قادر به ترك مجلس و يا مقابله با ظالم است، پذيرفته و مسموع نيست. لذا قرآن كريم در مذمّت كسانى كه على‌رغم ميلشان ظلم و فساد را پذيرفته‌اند، با اين كه قادر به ترك آن بوده‌اند، يا امكان اعتراض برايشان وجود داشته است مى‌فرمايد: «كسانى هستند كه فرشتگان جانشان را مى‌ستانند در حالى كه بر خويشتن ستم كرده بودند. از آنها مى‌پرسند: در چه كارى بوديد؟ گويند: ما در روى زمين مردمى بوديم زبون‌گشته. فرشتگان گويند: آيا زمين خدا پهناور نبود كه در آن مهاجرت كنيد؟ مكان اينان جهنّم است و سرانجامشان بد».[٢]

[١]. طور: ١٦: اصْلَوْها فَاصْبِرُوا أَوْ لا تَصْبِرُوا سَواءٌ عَلَيْكُمْ إِنَّما تُجْزَوْنَ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ.

[٢]. نساء: ٩٧: إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً.